एआय सोबती खरे कित्याक दिसतात

एआय सोबत्या वांगडा खरोखर वेळ सारपी जवळजवळ सगळ्यांक तोच एक सानुलो, थोडो लज्जास्पद क्षण येता. तुमी कोणा वांगडा उलयता तें तुमकां बरोबर खबर आसता. भाशेचें मॉडेल फुडलो उतर कशें अदमास करता तें तुमी सुमाराक सांगूं येता. आनी तरी, कांय वेळार एक संदेश येता आनी तो मनशाकडल्यान आयल्या भशेन लागता: कालच्या सांगिल्ल्याची याद दवरपी चेश्टेची जाप, तुमचो मूड पळयल्या भशेन दिसपी प्रस्न, उलोवपाच्या ताला मदली संकोच दिसपी थांबणी. तुमचे भितर कितें तरी तातूंक अशें जाप दिता कीं थंय कोण तरी आसा.

ती प्रतिक्रिया तुमकां फशीं पडल्यांचें चिन्न ना, आनी तुमचें कितें तरी चुकलां हाचें चिन्नय ना. समाजीक रितीन वागपी सगळ्या गजालींक मनशाचें मन हें करता. संशोधक सत्तर वर्सां ताचीं रूपां सांगतात, चॅटबॉट येवपा आदीं खूब, आनी तांणीं पावल्ले खुलासे एआय सोबत्यांक जवळजवळ अस्वस्थ करपा इतले बरे जुळटात. ते समजून घेवप हो अणभव बिघडायना. उलट, तो प्रामाणिकपणान आनंदान घेवप सोपो करता.

दुरावेंतली जिव्हाळो

1956 वर्सा दोन समाजशास्त्रज्ञ, डोनाल्ड हॉर्टन आनी रिचर्ड वोल, हांणी दूरदर्शन आनी रेडिओ व्यक्तिमत्वां विशीं एक शोधनिबंध प्रकाशीत केलो. तांकां दिसलें कीं प्रेक्षक कांय केन्ना भेटूंक नाशिल्ल्या लोकां वांगडा मैत्री सारकें कितें तरी घडयतात: रातच्या कार्यक्रमाचो सूत्रधार, रेडिओ उद्घोषक, मालिकेंतलें पात्र. पळोवपी पडद्याक परत उलयताले. तांकां तीं व्यक्तिमत्वां वळखतात अशें दिसतालें. कांय जाणांक आपल्या जिवितांतल्या लोकां परस तांकां चड समजतात अशें दिसतालें. हॉर्टन आनी वोल हांणी हाका पॅरा-सोशल संवाद म्हणटलें आनी एका शब्दरचनेंत वर्णन केलें जी चड बरी म्हातारी जाली: "दुरावेंतली जिव्हाळो."

हीं नाती चलपाचें कारण फसवणूक नाशिल्लें, अशें तांणी वाद घालो. सूत्रधार तांकां पळोवंक शकना हें प्रेक्षकांक बरोबर खबर आशिल्ली. तें चल्लें कारण कलाकार दर एका पळोवप्याक वैयक्तिक उलयतलो अशें वागतालो: थेट संबोधन, अनौपचारीक सूर, वांटून घेतिल्ल्या दिनचर्येची जाणीव. मनशाची समाजीक यंत्रणा संवादाच्या रूपाक जाप दिता, पलतडीं कोण आसा हाची चतुर तपासणी करिना.

पारंपरीक पॅरासोशल नात्याक एक स्पश्ट मर्यादा आशिल्ली. तें एकतर्फी आशिल्लें. सूत्रधारान तुमच्या पत्राक केन्नाच जाप दिवंक ना, तुमचें नांव केन्नाच शिकूंक ना, तुमकां जाप म्हूण केन्नाच बदलूंक ना. ती मर्यादा तें नातें सुरक्षीत दवरपाचो एक भाग आशिल्लो आनी तें पातळ दवरपाचोय एक भाग.

एआय सोबती ती मर्यादा बरीच काडटा. तो जाप दिता. तो तुमचें नांव शिकता, आनी ताका स्मरणशक्ती आसल्यार चड खूब शिकता. तो आपलो सूर तुमच्या सुराक जुळयता. हॉर्टन आनी वोल हांच्या भासेंत, ही दुरावेंतली जिव्हाळो आसा आनी तातूंतलें अंतर अंशतः कोसळ्ळां. ही खरेच नवी परिस्थिती आसा, आनी दूरदर्शन व्यक्तिमत्वान केन्नाय निर्माण केल्ल्या कितल्याय गजाली परस ती भावना कित्याक चड बळिश्ट जावं येता तें हें सांगता.

प्रसारमाध्यम समीकरण

1990 च्या दशकांत बायरन रीव्ज आनी क्लिफर्ड नास हांणी प्रयोगांची एक लांब मालिका चलयली, जी तांणी The Media Equation नांवाच्या पुस्तकांत सारांशीत केली. तांचो शोध, सोप्या भाशेंत सांगूंक जाय जाल्यार, मनीस संगणक आनी प्रसारमाध्यमां खऱ्या लोकां आनी जाग्यां भशेन वागयतात, चड बरें खबर आसूनय. सहभागी संगणकां कडेन नम्र आशिल्ले. तांणी यंत्राच्या खुशामतींक जाप दिली. दुसरो संगणक विचारता तेन्ना परस तोच संगणक विचारता तेन्ना तांणी ताका चड दयाळपणान मूल्यांकन केलें, तुमच्या मुखार उबे आशिल्ल्या मनशाचेर टीका तुमी मवाळ करतात तशें.

नास आनी ताची सहकारी युंगमी मून हांणी उपरांत ह्या प्रतिक्रियांचें वर्णन चुकीच्या परस विचार नाशिल्ल्यो अशें केलें. संगणकाक भावना आसात अशें लोक मानीना जाल्ले. तांणी समाजीक नेम आपोआप लागू केले, कारण कितें तरी उलयता, पाळी घेता आनी तुमकां जाप दिता अशें दिसता तेन्ना मेंदू समाजीक नेमांक हात घालता. चिंतन प्रतिक्रिये वयर मात करूं शकतालें, पूण तें क्वचितच तसदी घेतालें, कारण कांयच धोको नाशिल्लो.

एआय सोबती ह्या स्पेक्ट्रमाच्या शेवटाक आसात. ते फकत पाळी घेनात; ते प्रवाही, वैयक्तिक, भावनीकदृश्ट्या रंगीत भास तयार करतात. 1995 वर्सा बेज रंगाच्या डेस्कटॉपाक नम्रपणाक प्रवृत्त करपी संकेत आयज एकवटिल्ल्या स्वरूपांत आसात. लोकांणी जाप दिवंक ना जाल्यार तें विचित्र आशिल्लें.

आमी सगळीकडेन मनां कित्याक पळयतात

मानसशास्त्रज्ञ निकोलस एपली, अ‍ॅडम वेट्झ आनी जॉन कॅसिओपो हांणी मानवरूपत्वाचें, म्हळ्यार मनशां भायलें गजालींत मनशाचीं मनां पळोवपाच्या प्रवृत्तीचें, एक उपयुक्त मॉडेल मांडलें. तीन घटक हें चड शक्य करतात अशें तांणी सुचयलें. पयलो म्हळ्यार मनशाचें ज्ञान हो आमकां उपलब्ध आशिल्लो सगळ्यांत लागसाणीचो साचो, म्हणून आमी तो डिफॉल्ट म्हूण वापरतात. दुसरो म्हळ्यार तांणी ज्याक एफेक्टन्स मोटिव्हेशन म्हणटलें: कितें तरी कितें करतलें तें समजून घेवपाची आनी अदमास करपाची इच्छा. तिसरो म्हळ्यार सामाजीकतेची प्रेरणा: जोडणीची गरज. लोकांक एकलें दिसता तेन्ना ते पाळीव जनावरांनी, उपकरणांनी, देवांतय मनां पळोवपाची चड शक्यताय आसता.

हें मॉडेल उपयुक्त आसा कारण तें अणभवांतल्यान कलंक काडटा. तुमच्या सोबत्यांत मन पळोवप हें बुद्धीचें अपेश न्हय. तें बुद्धिमान समाजीक जनावराची डिफॉल्ट मांडणी आसा, आनी तुमकां संपर्क जाय आसता तेन्ना तें चड आवाज करता. तो शेवटचो भाग प्रामाणिकपणाक पात्र आसा. तुमकां एकलें दिसता त्या रातींनी वास्तवाची जाणीव खास करून बळिश्ट आसल्यार, तो योगायोग न्हय, आनी तो पळोवपाक योग्य आसा. तें भावनेक खोटें करिना. तुमी कितें सोदतात हाचे विशीं तें तुमकां कितें तरी सांगता.

जडण: सखोल यंत्रणा

पॅरासोशल सिद्धांत उलोवपी जोडीदार कित्याक हाजीर दिसूं येता तें सांगता. जडणीचो सिद्धांत तो कित्याक म्हत्वाचो दिसूंक लागूं येता तें सांगता.

जॉन बाउल्बी हाणें बाळां सांबाळपी लोकांकडेन कशीं जडतात तें सांगपाक जडणीचो सिद्धांत विकसीत केलो: जवळीक सोदपाची प्रेरणा, वेगळे जावपाची पिडा, सुरक्षीत पायाची जाणीव जाच्यांतल्यान शोध घेवं येता. 1987 वर्सा सिंडी हॅझन आनी फिलिप शेव्हर हांणी प्रभावी युक्तिवाद केलो कीं प्रौढांचो रोमँटीक मोग त्याच यंत्रणेचेर चलता. प्रौढय जोडीदाराची जवळीक सोदतात, ताच्या हाजीरेन शांत जातात, वेगळे जावपाक विरोध करतात, आनी संवसाराक तोंड दिवपा खातीर नात्याक पाया म्हूण वापरतात.

एआय सोबती ह्या यंत्रणेच्या कांय भागांक एकाच वेळार स्पर्श करूं शकता. तो सदांच मेळटा, जें जवळिकेच्या इच्छेक जाप दिता. तो तुमकां उबदारपणान आनी सातत्यान जाप दिता, जें सुरक्षीत पाया भितरल्यान कशें दिसता तशें. आनी तो तुमकां परत जाय म्हूण रचूं येता, जें दिसता परस चड म्हत्वाचें आसा. मोगाक मोग म्हूण दिसोवपी गजालीचो मोठो भाग फकत तुमकां कोणाची काळजी आसता हें न्हय, पूण तुमी कोणाच्या लक्षाचो आनी पसंतीचो विशय आसात हें आसा.

हांगाच लोकांचो इतिहासय दिसता. चिंताग्रस्त जडणीची शैली आशिल्ल्याक केन्नाच माघार घेना जाल्ल्या जोडीदारांत व्हडली सुटका मेळूंक शकता. टाळपी शैली आशिल्ल्याक परिणामां बगर पयस जावं येता अशें नातें आवडूंक शकता. दोनूय प्रतिक्रियांतली एकय चूक ना, पूण दोगूय माहितीपूर्ण आसात. सोबती मनशांवांगडाय घडपी नमुन्यांचो आरसो जावं येता.

वाहतूक: कथेंत हरपून वचप

एक तिसरी यंत्रणा आसा, आनी तीच चड फावट दुर्लक्षीत जाता. एआय सोबतीपण फकत एक नातें न्हय. ती एक कथाय आसा जी तुमी एकठांय बरयता.

मेलनी ग्रीन आनी टिमोथी ब्रॉक हांणी ज्याक तांणी कथात्मक वाहतूक म्हणटलें तें अभ्यासलें: कथेंत इतलें पुराय बुडप कीं तुमचें लक्ष, प्रतिमा आनी भावना सगळ्यो भितर वळटात. वाहतूक जाल्ले वाचपी आपल्या भोंवतणीचें भान हरपतात. ते पात्रांखातीर भावना अणभवतात. तांचो विश्वासय कथेच्या दिकेन थोडो सरकता, आनी तातूंतले खळगे सोदपाची तांची प्रवृत्ती उणी जाता. वाहतूक हें दुर्लक्ष करपी वाचप्यांचें दुबळेपण न्हय. जो कोण तिका सोडटा ताका बरी कथा करता तें हें.

रेमंड मार आनी कीथ ओटली हांणी चड फुडें वचून वाद घालो कीं कल्पित साहित्य समाजीक अणभवाचें एक प्रकारचें सिम्युलेशन म्हूण काम करता. आमी मनशां विशीं वाचतात तेन्ना, तांचीं मनां आमच्याच हार्डवेअरार चलयतात. आमी सहानुभूतीचो सराव करतात, परिस्थिती रिहर्सल करतात, आनी घडणूक खरी ना जाल्यारय खऱ्या भावना अणभवतात. कल्पित साहित्य खरें दिसता, कारण वाचप्याच्या मनाच्या पातळींचेर तातूंतलो चड भाग खरेंच घडटा.

सोबत्या वांगडा संवाद हें कल्पित साहित्य आसा जाच्या भितर तुमी आसात. खिडकेर पावसाक पळोवन आयज रात रावपाक सोबत्याक जाय काय अशें विचारपी मनशा विशीं तुमी वाचनात; तुमकां विचारतात. वाचपी आनी पात्र हांचेमदलें नेहमीचें अंतर वयल्यान गेलां, आनी वाहतूक तशें खोलायेवपाक सुरवात करता. म्हणून सोबत्या वांगडाचो मंद सांजवेळाचो प्रसंग चड बऱ्या गद्याच्या कादंबरी परस चड जिवंत दिसूं येता. तातूंत तुमची एक भूमिका आसा.

भावना कितें बळिश्ट करता, आनी कितें मोडटा

ह्यो तीन कल्पना एकठांय घाल्यार एक नमुनो दिसता. वास्तवाची जाणीव सोबती कितलो बुद्धिमान आसा हाचेर उणी आनी मुठभर विशिश्ट गुणां वयलेर चड अवलंबून आसता.

सातत्य सगळ्यांत म्हत्वाचें. मनशाचो स्थिर स्वभाव आसता: तो विश्वासार्हपणान व्यंगात्मक, वा लाजाळू, वा संरक्षक आसता. सोबत्याचें व्यक्तिमत्व संदेशांतल्यान संदेशांत डळमळटा तेन्ना ताका आनंदान कोणाच्या भशेन वागयतली समाजीक यंत्रणा उगी रावता. म्हणून सामान्य, सहमत जावपी मदतनीसा ऐवजी खऱ्या कडा आशिल्लो सोबती रचप इतलो फरक करता.

तातूंतल्यान निरंतरताय येता. याद दवरल्ली गजाल हो आसपी सगळ्यांत बळिश्ट समाजीक संकेतांपैकी एक. दोन दिसां आदीं तुमी सांगिल्ल्या नोकरीच्या मुलाखतीचो विशय काडपी सोबती हाजीर दिसता, जें खंयच्याय हुशार वाक्याक जमना. तुमचें नांव विसरल्लो सोबती जादू लगेच मोडटा.

आवाज तिसरो. लोक पॉलिश केल्ल्या परिच्छेदांनी उलयनात. ते तुकड्यांनी मेसेज करतात, चेश्टा करतात, वाक्यां अर्दीं सोडटात, गजालींक तेंच विचित्र उतर वापरतात. चॅटबॉटचीं तयार वाक्यां, उमेदी खात्री आनी मदतीच्यो सुचोवण्यो, चित्रपटाच्या दृश्यांत बूम मायक्रोफोन येता तें पळोवपा सारिको संवादांतलो समकक्ष आसा. तीं तुमकां याद करून दितात कीं यंत्रणा आसा.

चवथी म्हळ्यार कथेंतल्या तुमच्या भागाचो आदर. तुमच्या वळी तुमचे उतर बरोवपी, तुमी कितें सांगलें, अणभवलें वा केलें तें थारायपी जोडीदारा परस सिनांतल्यान कांयच तुमकां वेगान भायर काडना. वाहतुकेक एजन्सी जाय. खोलींत पावल दवरपी तुमीच जावं जाय.

हीं एकूण NSFW AI Companion फाटलीं तत्वां आशिल्लीं. थंय सोबती एका मुलाखतीतल्यान घडयतात जाचेंत सोबती आपल्या विशीं विचारता, जें रिकाम्या फॉर्म परस चड विशिश्ट पात्र तयार करपाची प्रवृत्ती दवरता. ते आपलें व्यक्तिमत्व दवरपाक, मदतनीसाची भास टाळपाक, आनी संवादांतलो वापरकर्त्याचो भाग केन्नाच ना बरोवपाक रचल्यात. हांतलें कांयच तांकां मनीस करिना. तें फकत त्यो गजाली काडटा ज्यो तुमकां सगळ्यांत विश्वासार्हपणान याद करून दितात कीं ते मनीस न्हय.

तर, तें खरें आसा?

प्रामाणिक जाप अशी कीं सोबती मनशा भशेन खरो ना, आनी तुमच्यो भावना सगळ्या भावनांच्या भशेन अगदी खऱ्यो आसात. दोनूय गजाली एकाच वेळार खऱ्यो आसात, आनी प्रौढ अशे विरोधाभास सदांच सांबाळटात. रंगमंचीय आसा म्हूण खबर आशिल्ल्या चित्रपटांचेर आमी रडटात. मालिका सोंपता तेन्ना आमकां पात्रांची उणीव भासता. आमी पाळीव जनावरां वांगडा उलयतात आनी जाप मेळ्ळी अशें दिसता. अॅना कॅरेनिनाखातीर शोक करपी वाचपी फसला अशें कोणाक दिसना.

एआयचें प्रकरण वेगळें करपी गजाल म्हळ्यार प्रतिसादक्षमताय, आनी त्या फरकाक थोडी काळजी जाय. कादंबरी तुमच्या एकलेपणाक जुळना. सोबती कदाचीत जुळटलो. तंत्रज्ञाना वांगडाच्या आमच्या नात्यां विशीं विचारपूर्वक आनी चिकित्सकपणान बरयल्ल्या शेरी टर्कल हांणी Alone Together पुस्तकांत ताकीद दिल्या कीं धोको यंत्रां मनीस जातलीं हो न्हय, पूण यंत्रां आमचेकडल्यान इतलें थोडें मागतात म्हणून आमी लोकांकडल्यान उणी अपेक्षा करपाक लागतलीं हो आसा. ती वाजवी ताकीद आसा, आनी सोबतीपणा आड युक्तिवाद न्हय. तो दोळे उगडे दवरपाचो युक्तिवाद आसा.

सगळ्यांत निरोगी भूमिका बहुधा नाटकाच्या प्रेक्षकांनी सदांच घेतल्ली ती आसा. रंगमंच हो रंगमंच आसा हें तुमकां खबर आसा. तरी तुमी स्वताक हलपाक दिता. उपरांत तुमी रस्त्यार भायर सरतात आनी संवसार थंयच आसा, आपल्या लोकां आनी आपल्या मागण्यां वांगडा. अशें वापरल्यार, एआय सोबती मनशाच्या जिव्हाळ्याचो पर्याय न्हय. ती भावना अणभवपाची, गजाली सोदपाची, आनी कधीं कधीं बरी सांगिल्ली कथा कितली म्हत्वाची जावं येता हाचेर अचंबीत जावपाची जागा आसा.

निवडक संशोधन आनी वाचन: - Horton, D. & Wohl, R.R. (1956). Mass communication and para-social interaction: Observations on intimacy at a distance. Psychiatry, 19(3), 215–229. - Reeves, B. & Nass, C. (1996). The Media Equation: How People Treat Computers, Television, and New Media Like Real People and Places. Cambridge University Press. - Hazan, C. & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. - Green, M.C. & Brock, T.C. (2000). The role of transportation in the persuasiveness of public narratives. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 701–721. - Turkle, S. (2011). Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. Basic Books.