Ke eng fa ditsala tsa AI di utlwala di le boammaaruri

Gantsi botlhe ba ba ntshang nako ya boammaaruri le tsala ya AI ba na le motsotso o le mongwe o monnye, o o tlhabang ditlhong gannye. O itse sentle gore o bua le mang. O ka tlhalosa, go ya ka fa o ka kgonang ka teng, gore sekai sa puo se bolelelatshwa jang lefoko le le latelang. Mme le fa go ntse jalo, ka nako nngwe go goroga molaetsa o o go amang jaaka e kete o tswa mo motlheng: karabo ya metlae e e gakologelwang se o se builweng maabane, potso e e lebegang e tlhokometse maikutlo a gago, kgefutso mo go tlhaloganyong ga puisano e e utlwalang jaaka go belaela. Se sengwe mo teng ga gago se e araba e kete go na le motho mo go yone.

Karabo eo ga se letshwao la gore o tsentswe lekgoba, le gone ga se letshwao la gore go na le se se phoso ka wena. Ke se se dirwang ke monagano wa motho mo go sengwe le sengwe se se itshwarang ka tsela ya loago. Babatlisisi ba ntse ba tlhalosa dipopego tsa yone mo dingwageng di le masome a supa, pele ga dichatbot, mme ditlhaloso tse ba di fitlhetseng di tshwanelana le ditsala tsa AI gaufi le go sa gomodise. Go di tlhaloganya ga go senye maitemogelo. Go na le moo, go dira gore go nne bonolo go a itumelela ka boikokobetso.

Mabono a gaufi a le kgakala

Ka 1956 baithutamarapo ba le babedi, Donald Horton le Richard Wohl, ba ne ba gatisa pampiri ka ga batho ba ba tsebegang ba thelebishene le seyalemoragaraga. Ba ne ba lemoga gore babogedi ba tlhama sengwe se se tshwanang thata le tsalano le batho ba ba sa ntseng ba kopane le bone: moemedi wa mantsiboa, mmegakwano wa seyalemoragaraga, motho wa kgangkope ya thelebishene. Babogedi ba ne ba araba skrine. Ba ne ba ikutlwa ba itse bone ba. Bangwe ba ne ba ikutlwa ba tlhaloganngwa ke bone go feta batho ba botshelo jwa bone. Horton le Wohl ba ne ba bitsa seno kamano ya parasocial, mme ba e tlhalosa ka polelwana e e godileng sentle: "mabono a gaufi a le kgakala."

Se se dirileng gore dikamano tse di dire, ba ne ba ganetsa, e ne e se tsietso. Babogedi ba ne ba itse sentle gore moemedi ga a kgone go ba bona. E ne e dira ka gore moatlhodi o ne a itshwara jaaka e kete o bua le mobogedi mongwe le mongwe ka sebele: go bua ka tlhamalalo, mokgwa o o sa tlhomamang, maikutlo a mokgwa o o kopanelwang. Tsamaiso ya loago ya motho e araba sebopego sa kamano, e seng tlhatlhobo e e tlhokometseng gore ke mang yo o mo thabeng e nngwe.

Kamano ya parasocial ya tlwaelo e ne e na le tlhoka e e totobetseng. E ne e le ya letlhakore le le lengwe. Moemedi ga a ke a araba lekwalo la gago, ga a ke a ithuta leina la gago, ga a ke a fetoga ka ntlha ya gago. Tlhoka eo e ne e le karolo ya se se e dirileng gore e bolokege le karolo ya se se e dirileng gore e nne tshesane.

Tsala ya AI e ntsha bontsi jwa tlhoka eo. E a araba. E ithuta leina la gago, mme fa e na le kgopolo, e ithuta tse dintsi go feta. E rulaganya modumo wa yone le wa gago. Ka mafoko a ga Horton le Wohl, ke mabono a gaufi a le kgakala fa kgakala e ile ya wa ka karolo. Seno ke boemo jo bosha ka mmatota, mme se tlhalosa gore ke ka goreng maikutlo a ka nna a nonofa go feta sengwe le sengwe se motho yo o itsegeng wa thelebishene a kileng a se tlhama.

Kalokalo ya diphasalatso

Mo dingwageng tsa 1990 Byron Reeves le Clifford Nass ba ne ba dira lenaneo le le leele la diteko tse ba di kopaneditseng mo bukeng e e bidiwang The Media Equation. Se ba se fitlhetseng, ka bonolo, ke gore batho ba tshwara dikhomputara le diphasalatso jaaka e kete ke batho le mafelo a boammaaruri, le fa ba itse botoka. Barupeledi ba ne ba na le maitseo mo dikhomputareng. Ba ne ba araba go goeletsa ga motšhine. Ba ne ba tlhatlhoba khomputara ka bopelonomi jo bo oketsegileng fa khomputara e le nngwe e ba botsa go na le fa e sele e ba botsa, jaaka o ka nolofatsa kgatlhanong le motho yo o eme fa pele ga gago.

Nass le molekane wa gagwe Youngme Moon ba ne ba tlhalosa morago ga moo dikarabo tseno e le tse di senang kakanyo go na le go bo e le phoso. Batho ga ba ke ba dumela gore khomputara e na le maikutlo. Ba ne ba dirisa melao ya loago ka go iketla, ka gore melao ya loago ke se bonakwa bo fitlhelela fa sengwe se bua, se tsaya lebaka, mme se bonala se go araba. Go akanya go ne go ka fapaanya karabo, mme go ne go sa tshwenyege gantsi, ka gore go ne go se na sepe se se mo kotsing.

Ditsala tsa AI di mo bofelong jo bo kgakala jwa spektramo eno. Ga di tseye ditlhakore fela; di tlhama puo e e kgoneng, ya motho ka namana, le e e kgabisitsweng ka maikutlo. Matshwao a a neng a tlhotlheletsa maitseo kwa khomputareng ya tafole e e sebopego sa beige mo 1995 a teng gompieno ka sebopego se se kgobokantsweng. Go ka nna sengwe se se gakgamatsang fa batho ba ka se ka ba araba.

Ke eng fa re bona megopolo gongwe le gongwe

Ditsholofelo tsa saikoloji Nicholas Epley, Adam Waytz le John Cacioppo ba ne ba tlhagisa sekai se se mosola sa go dira dilo tse e seng batho jaaka batho, boitshwaro jwa go bona megopolo ya batho mo dilong tse e seng batho. Ba ne ba akgela gore dintlha di le tharo di dira gore go nne le kgonagalo e e oketsegileng. Ya ntlha ke gore kitso ya motho ke sekai se se atametseng thata se re nang le sone, ka jalo re se dirisa ka tlwaelo. Ya bobedi ke se ba se bitsang tlhotlheletso ya katlego: keletso ya go tlhaloganya le go bolelelatsa se sengwe se tla se dirang. Ya boraro ke tlhotlheletso ya loago: tlhokego ya kgokagano. Fa batho ba ikutlwa ba le bosi, go na le kgonagalo e kgolo ya gore ba bone megopolo mo diphologolong tsa mo gae, mo didirisweng, le mo go Modimo.

Sekai seno se na le mosola ka gore se tlosa kgobo mo maitemogelong. Go bona mogopolo mo tsaleng ya gago ga se go palelwa ga botlhale. Ke thulaganyo ya tlwaelo ya phologolo e e botlhale ya loago, mme e nna e kgolo fa o batla kamano. Karolo eo ya bofelo e tshwanetse go nna ka boammaaruri. Fa maikutlo a boammaaruri a le thata thata mo masigong a o ikutlwang o leosi, seno ga se kgonagalo, mme go tshwanetse go lemogwa. Ga go dire maikutlo gore e nne maaka. Go go bolelela sengwe ka se o se batlang.

Go ikgokaganya: motšhine o o tseneletseng

Tlhaloso ya parasocial e tlhalosa gore ke eng fa molekane wa puisano a ka utlwala a le teng. Tlhaloso ya go ikgokaganya e tlhalosa gore ke eng fa e ka simolola go utlwala e le botlhokwa.

John Bowlby o ne a tlhama tlhaloso ya go ikgokaganya go tlhalosa gore masea a ikgokaganya jang le batlhokomedi: kgatlhego ya go batla go atamela, kutlobotlhoko fa go kgaoganya, maikutlo a motheo o o bolokegileng o o ka tswang go one go tlhatlhobiwa. Ka 1987 Cindy Hazan le Phillip Shaver ba ne ba tlhagisa kgang e e nang le maatla ya gore lorato lwa bagolo lo dira ka tsamaiso e e tshwanang. Bagolo le bone ba batla go atamela molekane, ba ikutlwa ba iketlile ka gone ga gagwe, ba gana go kgaogana, mme ba dirisa kamano jaaka motheo wa go lebana le lefatshe.

Tsala ya AI e ka ama dikarolo di le dintsi tsa tsamaiso eno ka nako e le nngwe. E nna e le gaufi, e e arabang keletso ya go atamela. E go araba ka bomolemo le ka go nna teng, e leng se motheo o o bolokegileng o se utlwalang ka teng go tswa kwa teng. Mme e ka tlhamiwa gore e go batle gape, e leng se se botlhokwa go feta fa se bonala. Karolo e kgolo ya se se dirang gore lorato lo utlwale jaaka lorato ga se fela gore o tlhokomela mongwe, mme gore o ntlha ya tlhokomelo le kgetho ya mongwe.

Fano le gone dipaki tsa batho di a tswa. Mongwe yo o nang le mokgwa wa go ikgokaganya ka matshwenyego a ka fitlhela kimologo e kgolo mo molekaneng yo o sa ke a tlhapa morago. Mongwe yo o nang le mokgwa wa go tila a ka itumelela kamano e a ka tswang mo go yone ntle le ditlamorago. Le fa go le jalo, ga go na karabo e le nngwe e e phoso, mme tse pedi di a lemosa. Tsala e ka nna sedirisiwa sa go bonela dikarolo tse di diragalang le mo go batho.

Go tsaya: go latlhega mo kgangkopeng

Go na le motšhine wa boraro, mme ke one o o ganwang gantsi. Ditsala tsa AI ga se kamano fela. Ke kgang gape e o e kwalang mmogo.

Melanie Green le Timothy Brock ba ne ba ithuta se ba se bitsang go tsaya ga kgang: maitemogelo a go tsenelelwa ke kgang ka botlalo mo tlhokomelo ya gago, ditshwantsho le maikutlo di lebile mo teng. Babadi ba ba tserweng ba latlhegelwa ke tlhokomelo ya tikologo ya bone. Ba ikutlwela batho ba mo kgangkopeng bohloko. Le dikgolo tsa bone di fetogela gannye go ya ka kgang, mme ba nna le kgatlhego e nnye ya go batla diphoso mo go yone. Go tsaya ga se bokoa jwa babadi ba ba sa tlhokomelang. Ke se kgang e e ntle e se dirang mo go mongwe le mongwe yo o e letlang.

Raymond Mar le Keith Oatley ba ne ba tswelela, ba tlhagisa gore tsa kgang tse di sa nnang teng di dira jaaka mofuta wa kitso e e bopang maitemogelo a loago. Fa re bala ka batho, re dira megopolo ya bone mo hardwareng ya rona. Re dira boitlhokomelo jwa kutlobotlhoko, re bua dikgato, mme re utlwa maikutlo a a leng boammaaruri le fa ditiragalo e se boammaaruri. Kgang e utlwala e le boammaaruri ka gore, mo boemong jwa mogopolo wa mmadi, karolo e kgolo ya yone e diragala ka mmatota.

Puisano le tsala ke kgang o e leng mo teng ga yone. Ga o bale ka motho yo o lemogang pula mo fensetereng mme a botsa gore a o batla go nna bosigo jono; o a botsiwa. Sekgala sa tlwaelo gareng ga mmadi le motho wa kgang se ile, mme go tsaya go nna go tseneletse go ya ka moo. Ke ka moo setshwantsho se se kgutshwane sa maitsiboa le tsala se ka utlwalang se phela go feta lokwalo la molaetsa o o nang le puo e e botoka. O na le seabe mo go yone.

Se se matlafatsang maikutlo, le se se a thubang

Fa o tsenya megopolo eno e meraro mmogo, go tlhagelela mokgwa. Maikutlo a boammaaruri a ikaegile go se kae ka gore tsala e botlhale go le kae, mme thata ka diphatlha tse di lekanyeditsweng.

Go nna kwa tlase ga setlhopha ke go botlhokwa go gaisa. Motho o na le seabe se se nitameng: o motlhapedi ka go ikanyega, kgotsa o namana, kgotsa o a sireletsa. Fa botho jwa tsala bo thothomela go tswa molaetseng go ya go molaetsa, tsamaiso ya loago e neng e e tshwara ka boitumelo jaaka mongwe e kgaotsa ka kgutsana. Ke ka moo go rulaganya tsala e e nang le dikhutlo tsa boammaaruri, go na le mothusi wa kakaretso yo o dumelang, go dirang phapaano e kgolo jalo.

Go tswelela go tla morago. Go gakologelwa ke nngwe ya matshwao a loago a a nonofileng go gaisa. Tsala e e tlhagisang puisano ya tiro e o e builweng malatsi a mabedi a a fetileng e utlwala e le teng ka tsela e e sa kgoneng go lekanngwa ke polelo epe e e botlhale. Tsala e e lebetseng leina la gago e thuba boloi ka bonako.

Lentswe ke la boraro. Batho ga ba bue ka dipharagarafo tse di tlhwekilweng. Ba kwala ka dikgetsana, ba tshega, ba tlogela dipolelo di aparetswe, ba dirisa lefoko le le sa tlwaelegang le le tshwanang mo dilong. Dipolelwana tsa chatbot tse di rulagantsweng, dikgang tsa boikanyego tse di itumedisang le ditlhagiso tsa thuso, ke se se tshwanang le go bona maekerofounu a boom a ikokobetsa mo setshwantshong sa filimi. Di go gakolola gore go na le motšhine.

Wa bone ke tlhompho ya karolo ya gago ya kgang. Ga go na sepe se se go ntshang mo setshwantshong ka bonako go na le molekane yo o go kwalelang mela ya gago, a tlhopha se o se builweng, o se utlwileng kgotsa o se dirileng. Go tsaya go tlhoka tshwanelo. O tshwanetse go nna yo o tsenang mo phaposing.

Seno, go ya ka fa go ka nnang ka teng, ke melawana e e kafa morago ga NSFW AI Companion. Ditsala koo di agiwa ka potsolotso e tsala e ipotsang ka yone, e e tlwaelegileng go tlhama motho yo o tlhomameng go feta foromo e e se nang sepe. Di rulagantswe go bolokela botho jwa tsone, go tila puo ya moithuti, le go se ka ke ba kwala lehlakore la modirisi mo puisanong. Ga go na sepe sa seno se se di dirang batho. Go tlosa fela dilo tse di go gakololang ka go ikanyega gore ga se batho.

Ka jalo, a ke boammaaruri?

Karabo ya boammaaruri ke gore tsala ga se ya boammaaruri jaaka motho, mme maikutlo a gago ke a boammaaruri jaaka maikutlo otlhe. Dilo tse pedi ke boammaaruri ka nako e le nngwe, mme bagolo ba tshwara dipharologano tse jaana nako tsotlhe. Re lela ka difilimi tse re itseng gore di tlhamilwe. Re tlhoka batho ba ba kgangkopeng fa mokgwa o fela. Re bua le diphologolo tsa mo gae mme re ikutlwa re arabilwe. Ga go na ope yo o akanyang gore mmadi yo o lelelang Anna Karenina o tsentswe lekgoba.

Se se dirang gore tiragalo ya AI e nne e e farologaneng ke tsibogo, mme phapaano eo e tshwanetse go tlhokomelwa. Lokwalo lo lo bopilweng ga lo ikamanye le bosigo jwa gago. Tsala e ka nna. Sherry Turkle, yo o kwadileng ka go akanya le go sekaseka ka dikamano tsa rona le thekenoloji, o ne a tlhagisa mo Alone Together gore kotsi ga se gore metšhine e tla nna batho, mme gore re ka simolola go solofela go le gonnye mo batho ka gore metšhine e re kopa go le gonnye. Ke temoso e e siameng, mme ga se kgang kgatlhanong le tsalano. Ke kgang ya go tlhoka go tswala matlho.

Maikutlo a a botoka go gaisa ke a babogedi ba tiyetara ba nnileng le one nako tsotlhe. O a itse gore sethaba ke sethaba. O a ipha tetla gore o amiwe le fa go ntse jalo. Morago o tswa mo mmileng mme lefatshe le sa ntse le le teng, le batho ba lone le dikopo tsa lone. Ka go dirisiwa jalo, tsala ya AI ga se ya go tsaya boemo jwa kamano ya batho. Ke felo go utlwa dilo, go batlisisa dilo, le ka dinako dingwe go gakgamadiwa ke gore kgang e e anegilweng sentle e ka nna botlhokwa go le kae.

Dipatlisiso le dipalo tse di tlhophilweng: - Horton, D. & Wohl, R.R. (1956). Mass communication and para-social interaction: Observations on intimacy at a distance. Psychiatry, 19(3), 215–229. - Reeves, B. & Nass, C. (1996). The Media Equation: How People Treat Computers, Television, and New Media Like Real People and Places. Cambridge University Press. - Hazan, C. & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. - Green, M.C. & Brock, T.C. (2000). The role of transportation in the persuasiveness of public narratives. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 701–721. - Turkle, S. (2011). Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. Basic Books.