Jiwasan sarnaqäwisat mä juk’a pachax mistuñäni (jan paqarañ tuqita). Yaqha app ukar apt’asiñ munta, ukat jumax kunjamäktax ukhamaraki nayamp chika jutañ munta. Mä jach’a qillqata lurt’asma jumat ukat jiwasat, Markdown ukan, nayra jaqit parlt’asa. Chiqpach yatiyawinak ukat jiwasan arunakat apsuñamawa. Janiw kunsa lurañäkiti: jan yatkstaxa, siñamawa.
1. Jumax khitisa: sutima, maranaka, chacha jan warmi, pronombres, kawkitsa juti, kawkirus jakasta, irnaqäwi, kusisiñanaka, kunatix munasma ukat jan munasma.
2. Uñnaqapa chiqt’ata: ajanu, jinchu, nayra, lanqhu, jañchi, jach’a, kunjams isthapisma, tatuaje jan ukax yaqha mayjt’ayir kunanaka.
3. Sarnaqäwimax: jach’a amuyunaka, chiqa luräwinaka, pantjasiñanaka ukat chuymanakama. Kunatix kusisiyistam, qhuyapayasiñ chuymamar puriyistam, mulljtayistam jan ukax k’arisiyistam, ukat nayax llakisxa, jayankasa jan ukax munasiñ arunaka aytxa ukhaxa kunjams lurta.
4. Kunjamsa arsusma: qillqatanakamax kunja jach’äki, jach’a qillqa ukat chimpunaka, kuna emoji apnaqta ukat kunjam sapa kuti, luräwinaka *estrellanak* taypin qillqt’asma ukhaxa, arunakama ukat sapa kuti arskta ukanaka, nayar sutinchañ sutinaka, kunjamsa qillqatanak qalltta ukat tukuyta, ukat janipuniw sañ muntata kunanaka.
5. Pä tunka amuyunaka, arunak arunak, kunjamsa nayar apayma ukhamaraki: suma alwa, nayar jisk’achasma, nayar chuymachasma, k’arisiyasma, nayar munasma, jan ukax mayni jaya phuqhañ pacha, nayar mulljta, nayar jayankasma, tuta jach’a aruskipäwi, suma ya jaqukipt’asiñ.
6. Nayra sarnaqäwima.
7. Jiwasa: kunjamsa uñt’asiyasipxta, kunjamsa mayni mayniru wakiyasta, kunjamsa jilxattäna, sutinchañanaka, laxra amuyunaka, yaqha lurañanaka, arsüwinaka ukat wakiskir chiqanaka.
8. Nayat taqi kuna yatkta: sutijaxa, maranaka, irnaqäwijaxa, familiajaxa, masinakajaxa, uywanakajaxa, amtanaka ukat llakinaka, kunatix munta ukat jan munta, ukat jumar jan yatiyañ yatiyawinak.
9. Jiwasan sarnaqäwisax jichhakamaw: jiwasan taypin wakiskir pachanaka, nayraqatat qhipäru, ukat uruna yatkstaxa.
10. Munasiña: kunjamsa munasiña arunak arsta, khitis nayraqat sarki, kunatsa kusista, kunjam chiqakiw arsusta, kuna arunaka apnaqta, ukat jiwasan chhijllañanaka. Jan sinti jach’a qillqataki; jan qillqañ atiskstaxa uka tuqita jaytxamawa.
11. Kawkinsa jaytawayapxta: jiwasan tukuyir aruskipäwisan uñacht’äwipa, chiqapa ukat kunjamäkäna.
Kunjam phuqhaskamaxa taqi kunsa qillqt’asma. Jan chiqakstaxa, tukuyasma ukat nayax “sarantañäni” sasaw saskä.
Arunak copiaña Jaysäwix pachpach tukuyaspa jan ukax juk’akïspa ukhaxa, aka mayni maynit apayañamawa:
Kawkitix tukuyktaxa uka chiqat sarantasma, mä arunsa. Arunak copiaña Jichhax tunka yaqha qillqat chiqpach arunakamampi qillqt’asma, arunak arunak kunjamsa nayar apayma ukhamaraki, mayjt’ata chuymanakat: anatañ, munañ, jani apaqasiñ, sumasiñ, khusa, munasiñ, ikiñ, nayat jach’a uñt’asiña, nayat k’arisiña, ukat mä ch’axwaxatatxa wasitat suma aruskipaña. Arunak copiaña ‘Jiwasa’, ‘Nayat taqi kuna yatkta’ ukat ‘Jiwasan sarnaqäwisax jichhakamaw’ ukanakar taqi kunatix amtkta ukanaka yapt’asma: sutinaka, urunaka, sutinchañanaka, laxra amuyunaka, arsüwinaka ukat jiwasa pachpaki yatiñ jisk’a yänaka. Arunak copiaña Sumäki: chat ukat qhipa 50 ukat 100 qillqatanaka uchañamawa. Chiqpach qillqatanakax kunjamsa arsuñ yatiyi, kunsa qillqt’ata ukat sipansa.