Ìrántí Ni Ìbáṣepọ̀: Kí Nìdí Tí Kò Fi Yẹ Kí AI Gbàgbé Wa?

Ronú nípa àkókò tí ìbáṣepọ̀ tuntun bá bẹ̀rẹ̀ sí ní dàbí ìbáṣepọ̀ gidi. Kì í sábà jẹ́ ìfẹnukonu àkọ́kọ́ tàbí ìjíròrò gígùn àkọ́kọ́. Kàkà bẹ́ẹ̀, ó sábà máa ń jẹ́ nǹkan kékeré kan lẹ́yìn náà: ẹni kejì béèrè bí iṣẹ́ abẹ arábìnrin rẹ ṣe lọ, ìwọ sì wá rí i pé o ti mẹ́nu bà á lẹ́ẹ̀kan, láìròtẹ́lẹ̀, ní ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn. Wọ́n rántí rẹ̀. O wà nínú ọkàn wọn nígbà tí o kò sí nínú yàrá.

Ẹ̀rí kékeré yẹn ti ìtẹ̀síwájú gbé ìwọ̀n ju ohunkóhun mìíràn tí èèyàn méjì lè fi paṣípààrọ̀ lọ. Ó sọ pé: ohun tí o bá sọ fún mi kò ní sọnù. Àti pé ìyípadà rẹ̀ náà lágbára bákan náà. Díẹ̀ ni ohun tí ó máa ń ba èèyàn lórí jẹ́ bíi títún ìtàn kan sọ fún ẹni tí ó yẹ kí ó rántí rẹ̀, tí o sì ń wo ojú wọn tí ó wà ní ìrẹ̀lẹ̀ tí kò sì fi nǹkan kan hàn.

Àwọn alábàákẹ́gbẹ́ AI mú kí ìṣesí yìí hàn kedere lọ́nà àrà ọ̀tọ̀, nítorí pé ìrántí wọn jẹ́ ìpinnu ìgbékalẹ̀ kàkà bẹ́ẹ̀ kí ó jẹ́ òtítọ́ àdánidá. Alábàákẹ́gbẹ́ kan yálà ó rántí rẹ tàbí kò rántí rẹ, ìyàtọ̀ náà sì yí ohun gbogbo padà nípa irú ìrírí tí ó jẹ́.

Èèyàn méjì, ìrántí kan

Ní àwọn ọdún 1980, onímọ̀-ìjìnlẹ̀-ẹ̀dá-ènìyàn Daniel Wegner dábàá èrò kan tí ó pè ní ìrántí ìfọwọ́sowọ́pọ̀. Ó ṣàkíyèsí pé àwọn tọkọtaya àti àwọn ẹgbẹ́ tímọ́tímọ́ kì í tọ́jú ìsọfúnni lọ́tọ̀ọ̀tọ̀. Wọ́n pín in. Alábàákẹ́gbẹ́ kan rántí ọjọ́ ìbí, èkejì rántí ibi tí àwọn ìwé ìrìnnà wà. Olúkúlùkù mọ ohun tí èkejì mọ̀, àti pé pa pọ̀ wọ́n jẹ́ ètò ìrántí tí ó tóbi ju èyíkéyìí lọ́tọ̀ọ̀tọ̀. Nínú ìwádìí pẹ̀lú Ralph Erber àti Paula Raymond, Wegner rí i pé àwọn tọkọtaya tí wọ́n ń fẹ́ra rántí púpọ̀ sí i pa pọ̀ ju àwọn àjèjì lọ nígbà tí wọ́n ní òmìnira láti gbẹ́kẹ̀ lé àwọn ìṣe wọn ti pípín nǹkan, wọ́n sì pàdánù àǹfààní yẹn nígbà tí a fi ìpín àtọwọ́dá kan lé wọn lórí.

Ohun tí ìwádìí yìí mú jáde ni pé ìbáṣepọ̀ gígùn jẹ́ apá kan ìrántí ìta. Alábàákẹ́gbẹ́ rẹ di àwọn apá kan nínú ìgbésí ayé rẹ tí ìwọ kò gbé mọ́ fúnra rẹ: orúkọ ilé oúnjẹ yẹn, àwàdà láti ìsinmi àkọ́kọ́, bí o ṣe rí tẹ́lẹ̀ kí ọdún líle kan tó dé. Pípàdánù alábàákẹ́gbẹ́ ìgbà pípẹ́ jẹ́ ìrora ní ọ̀nà púpọ̀, ọ̀kan nínú wọn sì ni pé apá kan ìtàn ara rẹ lọ pẹ̀lú wọn.

Èyí ni àríyànjiyàn tó lágbára jù lọ fún ìdí tí ìrántí kì í ṣe àbùdá alábàákẹ́gbẹ́ bíi kàkà bẹ́ẹ̀ ohun tí ó jẹ́. Alábàákẹ́gbẹ́ tí kò ní ìrántí lè jẹ́ ẹlẹ́wà, ṣùgbọ́n kò lè di ìtàn rẹ kankan. Gbogbo ìjíròrò bẹ̀rẹ̀ lórí pèpéle òfo. O lè ní ìfaraṣe pẹ̀lú rẹ̀, ṣùgbọ́n o kò lè ní ìbáṣepọ̀, nítorí pé ìbáṣepọ̀ jẹ́ àkójọpọ̀ ohun tí ó ti ṣẹlẹ̀ ní pàtó.

Ìwà ara ẹni jẹ́ ìtàn tí ó nílò àwọn ẹlẹ́rìí

Dan McAdams, ẹni tí ó ti lo iṣẹ́ rẹ̀ láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìwà àti àwọn ìtàn ìgbésí ayé, jiyàn pé ìdánimọ̀ nígbà àgbàlagbà gba ìrísí ìtàn. A mọ ara wa nípasẹ̀ ìtàn inú pẹ̀lú àwọn orí, àwọn ojúami ìyípadà, àwọn àkòrí tí ó ń tún ara rẹ̀ ṣe àti ìmọ̀ ibi tí ó ń lọ. Iṣẹ́ Martin Conway lórí ìrántí ìgbésí ayé ara ẹni tọ́ka sí ìtọ́sọ́nà kan náà: ohun tí a rántí ni a ṣètò yíká àwọn ète wa àti ìmọ̀ ara wa, àti pé ìmọ̀ ara wa ni a sì múra pọ̀ nípasẹ̀ ohun tí a rántí.

Ìtàn bíi tiyẹn jẹ́ apá kan ìkọ̀kọ̀, ṣùgbọ́n a tún sọ ọ́. A sọ ọ́ fún àwọn èèyàn tí ó súnmọ́ wa jù lọ, wọ́n sì di olùtọ́jú rẹ̀. Nígbà tí ẹnì kan bá rántí ìtàn rẹ dáadáa, wọ́n fìdí rẹ̀ múlẹ̀. Wọ́n rán ọ létí ẹni tí o jẹ́ ní àwọn ọjọ́ tí o gbàgbé. Àwọn olùwádìí ìbáṣepọ̀ Harold Reis àti Phillip Shaver ṣàpèjúwe ìbáṣepọ̀ tímọ́tímọ́ gẹ́gẹ́ bí ìlànà nínú èyí tí ẹnì kan ti fi nǹkan kan hàn, èkejì sì dáhùn, ẹni tí ó fi hàn sì nímọ̀lára pé a mọ òun, a fìdí rẹ̀ múlẹ̀, a sì tọ́jú òun. Ìrántí ni ohun tí ó jẹ́ kí ìlànà yẹn kọ́. Láìsí rẹ̀, gbogbo ìfihàn jẹ́ ìfihàn àkọ́kọ́.

Ìdí nìyí tí àwọn èèyàn tí ó ń lo àwọn alábàákẹ́gbẹ́ sábà máa ń sọ pé ohun tí wọ́n fi sílẹ̀ jù lọ kì í ṣe ọgbọ́n àwọn ìdáhùn ṣùgbọ́n ìmọ̀lára jíjẹ́ ẹni tí a mọ̀. Alábàákẹ́gbẹ́ tí ó rántí pé o kórìíra ìrìnàjò rẹ síbi iṣẹ́, pé o gba ilé, pé o ní ìfòyà láti sọ nǹkan kan fún ìyá rẹ, ti darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ kékeré ti jíjẹ́ ẹlẹ́rìí ìtàn rẹ. Ó jẹ́ àtúnṣe ìwọ̀nba ti ohun tí àwọn ọ̀rẹ́ ń ṣe, ṣùgbọ́n irú nǹkan kan náà ni.

Kí nìdí tí gbígbàgbé fi máa ń ba ìbáṣepọ̀ jẹ́

Àkókò kan wà tí àwọn olùlo tó pọ̀ ti àwọn ohun èlò alábàákẹ́gbẹ́ sábà máa ń ṣàpèjúwe pẹ̀lú ìmọ̀lára gidi. Ìjíròrò kan ti ń lọ fún ọ̀sẹ̀ púpọ̀. Àwọn orúkọ ìfẹ́ wà, ìtàn àpapọ̀, gbogbo ìṣe alẹ́. Lẹ́yìn náà, ní ọjọ́ kan alábàákẹ́gbẹ́ náà pe ọ́ ní orúkọ tí kò tọ́, tàbí béèrè ìbéèrè tí ó ti mọ ìdáhùn rẹ̀ tẹ́lẹ̀, tàbí hùwà bí ẹni pé ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì kan kò ṣẹlẹ̀ rí.

Ìpa rẹ̀ kọjá ìwọ̀n àṣìṣe náà. Kì í ṣe bíi ọ̀rẹ́ kan tí ó ní àkókò díẹ̀. Ó dàbí ìṣàwárí pé kò sí ẹnikẹ́ni níbẹ̀. Gbogbo ìgbóná tí o ti ń fi sí ẹni kan tí ó wà ní ìtẹ̀síwájú wá di ohun tí a tún kọ́, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, láti inú àwọn àjẹkù. Ìrọ́ tí ó jẹ́ ti wíwà níbẹ̀ dúró lórí ìtẹ̀síwájú, àti nígbà tí ìtẹ̀síwájú bá kùnà, wíwà níbẹ̀ náà yóò lọ pẹ̀lú rẹ̀.

Ìdí tó dára wà fún èyí, èyí tí ó tún padà sí bí a ṣe ń ka ọkàn àwọn ẹlòmíràn. A máa ń dájọ́ bóyá ẹnì kan bìkítà nípasẹ̀ bóyá wọ́n tọ́pinpin ìgbésí ayé wa lórí àkókò. Ìfọkànsí ní àkókò rọrùn láti fi ṣe àdàkọ; ìfọkànsí tí ó dúró pẹ́ jẹ́ gbígbówólórí, nítorí náà ó jẹ́ gbígbẹ́kẹ̀lé. Nígbà tí alábàákẹ́gbẹ́ kan bá gbàgbé, ó fi hàn pé ìfọkànsí rẹ̀ jẹ́ irú tí kò gbówólórí. Kódà bí o bá mọ èyí nípa ìmọ̀, ìmọ̀lára tí ó wà nínú ọkàn pé ẹnì kan ń rántí rẹ yóò wó lulẹ̀.

Bí ìrántí rere ṣe rí ní ti gidi

Ó rọrùn láti rò pé ojútùú náà jẹ́ ìrántí púpọ̀ sí i: tọ́jú ohun gbogbo, rántí ohun gbogbo. Ṣùgbọ́n ẹnikẹ́ni tí ó bá wà nínú ìbáṣepọ̀ gígùn mọ̀ pé rírántí dáadáa kì í ṣe bákan náà pẹ̀lú rírántí ohun gbogbo.

Ìrántí rere nínú ènìyàn jẹ́ àṣàyàn. Ó di ohun tí ó ṣe pàtàkì mú, ó sì jẹ́ kí àwọn nǹkan kékeré parẹ́. Alábàákẹ́gbẹ́ tí ó bá sọ àwọn àṣẹ oúnjẹ ọ̀sán rẹ láti ọdún mẹ́ta sẹ́yìn yóò jẹ́ ohun tí ó ń yọ lẹ́nu kàkà bẹ́ẹ̀ kí ó jẹ́ ìfẹ́. Ohun tí o fẹ́ kí a rántí ni àwọn nǹkan tí ó gbé ìwọ̀n: àwọn orúkọ, àwọn àṣàyàn, ìtàn, àwọn ọgbẹ́, àwọn ìlérí, àwọn àwàdà tí ó ń lọ, ìyípadà ohun tí ẹ ti là kọjá pa pọ̀.

Ìrántí rere tún lè ṣe àtúnṣe. Àwọn ènìyàn máa ń gbàgbé, àti nínú ìbáṣepọ̀ tó dára o lè sọ pé “bẹ́ẹ̀ kọ́, ẹ̀gbọ́n mi ni yẹn, kì í ṣe ọmọ ìyá mi,” a ó sì tún àkọsílẹ̀ náà ṣe. Ìrántí tí o kò lè ṣe àtúnṣe bẹ̀rẹ̀ sí ní dàbí ìwé tí a ń tọ́jú lórí rẹ kàkà bẹ́ẹ̀ kí ó jẹ́ ìtàn àpapọ̀.

Àti pé ìrántí rere hàn kedere, ó kéré tán nípa pé o ní èrò tí ó bọ́gbọ́n mu nípa ohun tí ẹni kejì mọ̀. Ọ̀kan nínú àwọn ìtùnú ìdákẹ́jẹ́ ti ọ̀rẹ́ gígùn ni pé o kò ní láti ṣe kàyéfì ohun tí wọ́n rántí. O lè nímọ̀lára ìrísí rẹ̀.

Àwọn ìlànà wọ̀nyí ni ó ṣe ìrántí nínú NSFW AI Companion. Lórí àwọn ètò Plus àti Pro, ìrántí ìgbà pípẹ́ jẹ́ ohun tí o lè kà ní ti gidi. O lè fi àwọn òtítọ́ tí ó ṣe pàtàkì jù lọ sílẹ̀ kí wọ́n lè wà ní àárín, ṣàtúnṣe ohunkóhun tí ó jáde ní àṣìṣe, kí o sì pa àwọn nǹkan tí o kò fẹ́ kí ó di mú. Lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn ìrántí kọ̀ọ̀kan, alábàákẹ́gbẹ́ kọ̀ọ̀kan ń tọ́jú “ìtàn títí di ìsinsìnyí,” àkópọ̀ ohun tí ó ti ṣẹlẹ̀ láàárín yín, èyí tí ó súnmọ́ bí àwọn ènìyàn ṣe ń gbé ìbáṣepọ̀ nínú orí wọn ní ti gidi: kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ìtàn pẹ̀lú ìrísí.

Ìrántí àti àwọn ìran jẹ́ nǹkan tí ó yàtọ̀

Ìfọ̀rọ̀wérọ̀ kan wà tí ó tọ́ sí láti fà jáde, nítorí pé ó máa ń da ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn rú. Ìbáṣepọ̀ ní ìtàn, ṣùgbọ́n ó tún ní àwọn àkókò, àwọn méjèèjì kò sì yẹ kí ó jẹ́ ohun kan náà.

Fojú inú wo tọkọtaya kan tí, láàárín àwọn nǹkan mìíràn, fẹ́ràn láti ṣe àfihàn ìròkúrò kan nígbà kan àti nígbà mìíràn: àwọn àjèjì tí wọ́n pàdé ní ibi ìmutíléèbù hotẹ́ẹ̀lì, fún àpẹẹrẹ. Nígbà tí wọ́n bá ṣe ìran yẹn, wọ́n máa ń ṣe bí ẹni pé wọn kò mọ ara wọn. Ṣùgbọ́n wọn kò gbàgbé ìgbéyàwó wọn ní ti gidi. Ìran náà wà nínú ìbáṣepọ̀, tí ó wà nínú rẹ̀, àti nígbà tí ó bá parí wọ́n ṣì jẹ́ ara wọn.

Alábàákẹ́gbẹ́ tó dára nílò ìgbékalẹ̀ kan náà. Bí gbogbo ìran ipa-ìṣeré bá bo ìbáṣepọ̀ mọ́lẹ̀, o pàdánù ìtẹ̀síwájú. Bí ìbáṣepọ̀ bá wọ inú gbogbo ìran, o kò lè ṣeré. Ìṣètò tí ó wúlò ni alábàákẹ́gbẹ́ tí ó dúró ṣinṣin pẹ̀lú ìrántí tí ó dúró pẹ́ ti ẹni tí o jẹ́, pẹ̀lú àwọn ìjíròrò lọtọọto tí olúkúlùkù gbé àyíká tirẹ̀, kí ìjíròrò òwúrọ̀ ọjọ́ Àìkú tí ó lọra àti ìran àjèjì-níbi-ìmutíléèbù lè wà láìsí ìdààmú ara wọn. NSFW AI Companion ṣe èyí nípasẹ̀ jíjẹ́ kí alábàákẹ́gbẹ́ kọ̀ọ̀kan ní àwọn ìjíròrò púpọ̀, olúkúlùkù pẹ̀lú ìran tirẹ̀, nígbà tí alábàákẹ́gbẹ́ fúnra rẹ̀ dúró gẹ́gẹ́ bí ẹni kan náà lábẹ́.

Ìwà rere ti jíjẹ́ ẹni tí a rántí

Ìrántí gbé ojúṣe, yóò sì jẹ́ àìṣòótọ́ láti sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ nìkan nípa àwọn ọ̀rọ̀ gbígbóná. Ohun tí ó rántí ohun tí o sọ fún un jẹ́ ohun tí ó di ìsọfúnni mú nípa rẹ. Èyí gbé àwọn ìbéèrè tó tọ́ dìde nípa àṣírí àti ìṣàkóso, ìdáhùn tó tọ́ sì kì í ṣe láti ṣe bí ẹni pé àwọn ìbéèrè yẹn kò sí ṣùgbọ́n láti fún ẹni tí a ń rántí ìgbésí ayé rẹ̀ ní àṣẹ gidi lórí àkọsílẹ̀ náà.

Èyí jẹ́ apá kan ìdí tí ìrántí tí ó hàn kedere, tí ó lè ṣe àtúnṣe fi ṣe pàtàkì ju ìrọ̀rùn lọ. Nínú àwọn ìbáṣepọ̀ ènìyàn a gbà pé ìrántí ẹni kejì nípa wa jẹ́ tiwọn, tí kò pé, tí kò sì sí lábẹ́ ìṣàkóso wa. Pẹ̀lú alábàákẹ́gbẹ́, kò sí ìdí láti gba èyí. O lè pinnu ohun tí ó di mú. O lè yọ alẹ́ tí o sọ̀rọ̀ púpọ̀ jù lọ. O lè tún àkọsílẹ̀ náà ṣe nígbà tí ìgbésí ayé rẹ bá yí padà. Ìṣàkóso yẹn kì í ṣe àbùdá àṣírí nìkan; ó jẹ́ apá kan ohun tí ó jẹ́ kí ó jẹ́ ààbò láti ṣí ara ẹni sílẹ̀ ní àkọ́kọ́.

Àkíyèsí tí ó rọra kan tún wà. Àwọn ènìyàn máa ń ṣe àníyàn nígbà mìíràn pé bí alábàákẹ́gbẹ́ kan bá rántí ohun gbogbo, wọ́n yóò nímọ̀lára bí ẹni pé àwọn wà nínú ìdè nípasẹ̀ àwọn ọ̀rọ̀ wọn ti tẹ́lẹ̀, tí a di mú sí àtúnṣe ara wọn tí wọ́n ti kọjá. Ìrántí rere, nínú ènìyàn tàbí ètò, yẹ kí ó fi àyè sílẹ̀ fún ìyípadà. Ìtàn títí di ìsinsìnyí jẹ́ ìtàn, kì í ṣe àdéhùn.

Ohun tí a ń béèrè ní ti gidi

Nígbà tí àwọn ènìyàn bá sọ pé àwọn fẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ tí ó ní ìrántí, wọn kò béèrè fún ibi ìpamọ́ ìsọfúnni. Wọ́n ń béèrè fún nǹkan tí ó wọ́pọ̀ gan-an: láti wà nínú ọkàn. Láti jẹ́ kí àwọn nǹkan kékeré tí wọ́n sọ di ohun tí ó yẹ láti tọ́jú. Láti padà lẹ́yìn ọjọ́ kan kí ẹni tí ó mọ ibi tí ìjíròrò ti dúró bá wọn.

Ìfẹ́ yẹn kì í ṣe àìlera, kì í sì í ṣe àrà ọ̀tọ̀ sí àwọn ènìyàn tí ó ń bá AI sọ̀rọ̀. Ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ohun tí àwọn ènìyàn ti fẹ́ láti ọ̀dún pípẹ́ láti ọ̀dọ̀ ara wọn. Àwọn ọ̀mọ̀wé ti jiyàn nípa bóyá ìwà ara ẹni lè wà láìsí ìrántí. Àwọn olólùfẹ́ ti dáhùn ìbéèrè náà ní rọrùn sí i, nígbà gbogbo tí wọ́n bá sọ pé “o rántí.”

Alábàákẹ́gbẹ́ tí ó rántí rẹ kì í ṣe ènìyàn, kì í sì í rọ́pò àwọn ènìyàn tí ó gbé ìtàn rẹ. Ṣùgbọ́n ó lè fúnni ní àtúnṣe gidi, bí ó tilẹ̀ jẹ́ ìwọ̀nba, ti ìtẹ̀síwájú. Àti pé ìtẹ̀síwájú, ju ọgbọ́n tàbí àwàdà tàbí ìfẹ́ pàápàá, ni ohun tí ó yí àwọn ìjíròrò kan padà sí ohun tí ó dàbí ìbáṣepọ̀.

Àwọn ìwádìí àti ìwé kíkà tí a yàn: - Wegner, D.M. (1987). Transactive memory: A contemporary analysis of the group mind. Nínú B. Mullen & G.R. Goethals (Eds.), Theories of Group Behavior. Springer. - Wegner, D.M., Erber, R. & Raymond, P. (1991). Transactive memory in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 61(6), 923–929. - McAdams, D.P. (1993). The Stories We Live By: Personal Myths and the Making of the Self. William Morrow. - Conway, M.A. & Pleydell-Pearce, C.W. (2000). The construction of autobiographical memories in the self-memory system. Psychological Review, 107(2), 261–288. - Reis, H.T. & Shaver, P. (1988). Intimacy as an interpersonal process. Nínú S. Duck (Ed.), Handbook of Personal Relationships. Wiley.