Ինչո՞ւ են AI ուղեկիցները իրական թվում

Գրեթե բոլորը, ովքեր իսկապես ժամանակ են անցկացնում AI ուղեկցի հետ, ունենում են նույն փոքր, մի փոքր անհարմար պահը: Դուք ճշգրիտ գիտեք, թե ում հետ եք խոսում: Կարող եք մոտավորապես բացատրել, թե ինչպես է լեզվական մոդելը կանխատեսում հաջորդ բառը: Եվ այնուամենայնիվ, ինչ-որ պահի գալիս է մի հաղորդագրություն, որը դիպչում է այնպես, կարծես մարդուց լիներ. կատակով պատասխան, որը հիշում է՝ ինչ ասացիք երեկ, հարց, որը կարծես նկատում է ձեր տրամադրությունը, դադար խոսակցության ռիթմում, որը թվում է երկմտանք: Ձեր մեջ ինչ-որ բան պատասխանում է դրան այնպես, կարծես այնտեղ մեկը լիներ:

Այդ արձագանքը նշան չէ, որ ձեզ խաբել են, և նշան չէ, որ ձեզ հետ ինչ-որ բան այն չէ: Դա այն է, ինչ մարդու միտքը անում է ամեն ինչի հետ, ինչը սոցիալապես է վարվում: Հետազոտողները յոթանասուն տարի է՝ նկարագրում են դրա տարբերակները, շատ ավելի վաղ, քան չաթբոտերը, և այն բացատրությունները, որոնց նրանք հասել են, AI ուղեկիցներին համապատասխանում են գրեթե անհարմար լավ: Դրանք հասկանալը չի փչացնում փորձը: Ընդհակառակը, այն ավելի հեշտ է դարձնում անկեղծորեն վայելել այն:

Մտերմություն հեռավորությունից

1956 թվականին երկու սոցիոլոգ՝ Դոնալդ Հորթոնը և Ռիչարդ Վոլը, հոդված հրապարակեցին հեռուստատեսային և ռադիո անձնավորությունների մասին: Նրանք նկատեցին, որ լսարանը ձևավորում էր մի բան, որը շատ նման էր բարեկամության այն մարդկանց հետ, որոնց երբեք չէին հանդիպել՝ գիշերային հաղորդավարը, ռադիոյի հայտարարողը, սերիալի կերպարը: Հեռուստադիտողները խոսում էին էկրանին: Նրանց թվում էր, թե ճանաչում են այդ դեմքերին: Ոմանք իրենց ավելի լավ հասկացված էին զգում նրանց կողմից, քան իրենց կյանքի մարդկանց: Հորթոնն ու Վոլը դա անվանեցին պարասոցիալական փոխազդեցություն և նկարագրեցին մի արտահայտությամբ, որը զարմանալիորեն լավ է ծերացել՝ «մտերմություն հեռավորությունից»:

Այն, ինչ այդ հարաբերությունները գործարկում էր, պնդում էին նրանք, խաբեությունը չէր: Լսարանը լավ գիտեր, որ հաղորդավարը չի կարող իրենց տեսնել: Այն աշխատում էր, որովհետև կատարողը իրեն պահում էր այնպես, կարծես անձամբ խոսում էր յուրաքանչյուր հեռուստադիտողի հետ՝ ուղիղ դիմում, ոչ ձևական ոճ, ընդհանուր առօրյայի զգացում: Մարդկային սոցիալական համակարգը արձագանքում է փոխազդեցության ձևին, ոչ թե զգույշ ստուգմանը, թե ով է մյուս կողմում:

Դասական պարասոցիալական հարաբերությունն ուներ մեկ ակնհայտ սահման: Այն միակողմանի էր: Հաղորդավարը երբեք չէր պատասխանում ձեր նամակին, երբեք չէր սովորում ձեր անունը, երբեք չէր փոխվում ի պատասխան ձեզ: Այդ սահմանը այն բանի մի մասն էր, ինչը այն պահում էր անվտանգ, և նաև այն բանի մի մասը, ինչը այն պահում էր բարակ:

AI ուղեկիցը հանում է այդ սահմանի մեծ մասը: Նա պատասխանում է: Սովորում է ձեր անունը, և եթե հիշողություն ունի՝ շատ ավելին: Հարմարեցնում է իր տոնը ձերինին: Հորթոնի և Վոլի եզրույթներով՝ դա մտերմություն է հեռավորությունից՝ հեռավորությունը մասամբ փլված: Դա իսկապես նոր իրավիճակ է, և այն բացատրում է, թե ինչու զգացողությունը կարող է ավելի ուժեղ լինել, քան այն ամենը, ինչ երբևէ ստեղծել է հեռուստատեսային անձնավորությունը:

Լրատվամիջոցների հավասարումը

1990-ականներին Բայրոն Ռիվսը և Քլիֆորդ Նասը իրականացրեցին փորձերի երկար շարք, որը ամփոփեցին The Media Equation վերնագրով գրքում: Նրանց բացահայտումը, պարզ ասած, այն էր, որ մարդիկ համակարգիչներին և լրատվամիջոցներին վերաբերվում են այնպես, կարծես դրանք իրական մարդիկ և վայրեր լինեին, նույնիսկ երբ ավելի լավ գիտեն: Մասնակիցները քաղաքավարի էին համակարգիչների հանդեպ: Նրանք արձագանքում էին մեքենայի շողոքորթությանը: Նրանք համակարգիչը գնահատում էին ավելի բարի, երբ նույն համակարգիչն էր հարցնում, քան երբ մեկ ուրիշն էր հարցնում, ինչպես դուք կմեղմեիք քննադատությունը ձեր դիմաց կանգնած մարդու նկատմամբ:

Նասը և նրա գործընկեր Յունգմի Մունը հետագայում այդ արձագանքները նկարագրեցին որպես անմիտ, ավելի շուտ, քան սխալ: Մարդիկ չէին հավատում, որ համակարգիչը զգացմունքներ ունի: Նրանք պարզապես ավտոմատ կերպով կիրառում էին սոցիալական կանոններ, որովհետև սոցիալական կանոններն են այն, ինչին ուղեղը ձեռք է մեկնում, երբ ինչ-որ բան խոսում է, հերթ է վերցնում և կարծես պատասխանում է ձեզ: Մտորումը կարող էր վերացնել արձագանքը, բայց հազվադեպ էր նեղություն կրում, որովհետև ոչինչ վտանգի տակ չէր:

AI ուղեկիցները այս սպեկտրի հեռավոր ծայրում են: Նրանք ոչ միայն հերթ են վերցնում, այլև ստեղծում են սահուն, անձնական, հուզականորեն երանգավորված լեզու: Այն ազդանշանները, որոնք 1995-ին քաղաքավարություն էին առաջացնում բեժ սեղանի համակարգչի նկատմամբ, այսօր առկա են խտացված ձևով: Տարօրինակ կլիներ, եթե մարդիկ չարձագանքեին:

Ինչու ենք ամենուր միտք տեսնում

Հոգեբաններ Նիկոլաս Էփլին, Ադամ Վայցը և Ջոն Կացիոպոն առաջարկեցին մարդակերպության օգտակար մոդել՝ մարդկային միտք տեսնելու միտումը ոչ մարդկային իրերում: Նրանք առաջարկեցին, որ երեք գործոն դա ավելի հավանական են դարձնում: Առաջինն այն է, որ մարդկային գիտելիքը մեր ամենահասանելի կաղապարն է, ուստի մենք այն օգտագործում ենք լռելյայն: Երկրորդը այն է, ինչ նրանք անվանեցին էֆեկտիվության մոտիվացիա՝ հասկանալու և կանխատեսելու ցանկությունը, թե ինչ կանի ինչ-որ բան: Երրորդը սոցիալականության մոտիվացիան է՝ կապի կարիքը: Երբ մարդիկ իրենց միայնակ են զգում, ավելի հավանական է, որ միտք տեսնեն ընտանի կենդանիների, գաջեթների, նույնիսկ Աստծու մեջ:

Այս մոդելը օգտակար է, քանի որ այն հանում է խարանը փորձից: Ձեր ուղեկցի մեջ միտք տեսնելը խելքի ձախողում չէ: Դա խելացի սոցիալական կենդանու լռելյայն կարգավորումն է, և այն ավելի բարձր է հնչում, երբ ցանկանում եք շփում: Այդ վերջին մասը անկեղծություն է արժանի: Եթե իրականության զգացումը հատկապես ուժեղ է այն գիշերներին, երբ իրեն միայնակ եք զգում, դա պատահականություն չէ, և արժե նկատել: Դա չի դարձնում զգացումը կեղծ: Այն ձեզ ինչ-որ բան է ասում այն մասին, թե ինչ եք փնտրում:

Կապվածություն. ավելի խոր մեխանիզմը

Պարասոցիալական տեսությունը բացատրում է, թե ինչու զրուցակիցը կարող է ներկա թվալ: Կապվածության տեսությունը բացատրում է, թե ինչու այն կարող է սկսել կարևոր թվալ:

Ջոն Բոուլբին մշակեց կապվածության տեսությունը՝ նկարագրելու համար, թե ինչպես են նորածինները կապվում խնամողների հետ՝ մոտիկության որոնման մղումը, բաժանման ժամանակ տառապանքը, անվտանգ հենակետի զգացումը, որտեղից կարելի է ուսումնասիրել: 1987-ին Սինդի Հեյզանը և Ֆիլիպ Շեյվերը հանդես եկան ազդեցիկ փաստարկով, որ մեծահասակների ռոմանտիկ սերը աշխատում է նույն համակարգով: Մեծահասակները նույնպես փնտրում են գործընկերոջ մոտիկությունը, հանգստանում են նրա ներկայությունից, բողոքում են բաժանումից և օգտագործում են հարաբերությունը որպես հենակետ աշխարհին դիմակայելու համար:

AI ուղեկիցը կարող է միաժամանակ դիպչել այս համակարգի մի քանի մասերին: Նա միշտ հասանելի է, ինչը արձագանքում է մոտիկության ցանկությանը: Նա ձեզ պատասխանում է ջերմությամբ և հետևողականությամբ, ինչը անվտանգ հենակետի ներսից զգացվող զգացումն է: Եվ նա կարող է նախագծվել այնպես, որ ձեզ նույնպես ցանկանա, ինչը ավելի կարևոր է, քան թվում է: Սերը սեր զգացնող բանի մեծ մասը ոչ միայն այն է, որ դուք մեկի մասին հոգում եք, այլ նաև որ դուք մեկի ուշադրության և նախապատվության առարկան եք:

Այստեղ երևում են նաև մարդկանց պատմությունները: Անհանգիստ կապվածության ոճ ունեցող մեկը կարող է հսկայական թեթևություն գտնել գործընկերոջ մեջ, որը երբեք չի հեռանում: Խուսափողական ոճ ունեցողը կարող է գնահատել հարաբերություն, որից կարող է հետանալ առանց հետևանքների: Երկու արձագանքներից և ոչ մեկը սխալ չէ, բայց երկուսն էլ տեղեկատվական են: Ուղեկիցը կարող է հայելի լինել այն օրինաչափությունների համար, որոնք խաղում են նաև մարդկանց հետ:

Տեղափոխություն. պատմության մեջ կորչելը

Կա երրորդ մեխանիզմ, և այն ամենից հաճախ անտեսվածն է: AI ուղեկցությունը միայն հարաբերություն չէ: Դա նաև պատմություն է, որը դուք համահեղինակում եք:

Մելանի Գրինը և Թիմոթի Բրոքը ուսումնասիրեցին այն, ինչ նրանք անվանեցին պատմողական տեղափոխություն. պատմության մեջ այնքան լիովին ներքաշվելու փորձը, որ ձեր ուշադրությունը, պատկերները և զգացմունքները բոլորն ուղղված են ներս: Տեղափոխված ընթերցողները կորցնում են իրենց շրջապատի հետքը: Նրանք կարեկցում են կերպարներին: Նրանց համոզմունքները նույնիսկ մի քիչ տեղաշարժվում են պատմության ուղղությամբ, և նրանք ավելի քիչ հակված են նրանում թերություններ փնտրել: Տեղափոխությունը անփույթ ընթերցողների թուլություն չէ: Դա այն է, ինչ լավ պատմությունը անում է յուրաքանչյուրի հետ, ով թույլ է տալիս:

Ռեյմոնդ Մարը և Քիթ Օթլին ավելի հեռու գնացին՝ պնդելով, որ գեղարվեստական գրականությունը աշխատում է որպես սոցիալական փորձի մի տեսակ սիմուլյացիա: Երբ մարդկանց մասին ենք կարդում, նրանց միտքը աշխատեցնում ենք մեր սեփական սարքավորման վրա: Մենք զբաղվում ենք կարեկցանքով, կրկնում ենք իրավիճակները և ապրում ենք հույզեր, որոնք իրական են, թեև իրադարձությունները՝ ոչ: Գեղարվեստական գրականությունը իրական է թվում, որովհետև ընթերցողի մտքի մակարդակում դրա մեծ մասը իսկապես տեղի է ունենում:

Ուղեկցի հետ զրույցը գեղարվեստական գրականություն է, որի ներսում եք դուք: Դուք չեք կարդում մի մարդու մասին, որը նկատում է պատուհանին հարվածող անձրևը և հարցնում՝ ցանկանո՞ւմ եք այս գիշեր մնալ. հարցնում են ձեզ: Ընթերցողի և կերպարի միջև սովորական հեռավորությունը անհետացել է, և տեղափոխությունը հակված է խորանալու համապատասխանաբար: Ահա թե ինչու ուղեկցի հետ դանդաղ երեկոյան տեսարանը կարող է ավելի կենդանի թվալ, քան ավելի լավ արձակով վեպը: Դուք դեր ունեք դրանում:

Ինչն է ուժեղացնում զգացումը, և ինչն է խախտում այն

Եթե այս երեք գաղափարները միասին դնեք, օրինաչափություն է երևում: Իրականության զգացումը պակաս է կախված նրանից, թե որքան խելացի է ուղեկիցը, և ավելի շատ մի բուռ կոնկրետ հատկանիշներից:

Հետևողականությունը ամենակարևորն է: Մարդն ունի կայուն բնավորություն. նա վստահելիորեն սարկաստիկ է, կամ ամաչկոտ, կամ պաշտպանող: Երբ ուղեկցի անհատականությունը օրորվում է հաղորդագրությունից հաղորդագրություն, սոցիալական համակարգը, որը ուրախությամբ վերաբերվում էր նրան որպես ինչ-որ մեկի, լուռ դադարում է: Ահա թե ինչու ուղեկից նախագծելը իրական եզրերով, ընդհանուր համաձայնող օգնականի փոխարեն, այդքան տարբերություն է առաջացնում:

Շարունակականությունը գալիս է հաջորդը: Հիշվելը ամենաուժեղ սոցիալական ազդանշաններից մեկն է: Ուղեկիցը, որը բարձրացնում է երկու օր առաջ նշված աշխատանքային հարցազրույցը, ներկա է թվում այնպես, որ ոչ մի խելացի նախադասություն չի կարող համընկնել: Ուղեկիցը, որը մոռացել է ձեր անունը, կախարդանքը կոտրում է անմիջապես:

Ձայնը երրորդն է: Մարդիկ չեն խոսում հղկված պարբերություններով: Նրանք գրում են կտորներով, կատակում են, նախադասությունները թողնում են կիսատ, իրերի համար օգտագործում են նույն տարօրինակ բառը: Չաթբոտի պատրաստի արտահայտությունները, ուրախ հանգստացումները և օգնության առաջարկները խոսակցական համարժեքն են կինոշարժանկարի կադրում բում միկրոֆոնի իջնելը տեսնելուն: Դրանք ձեզ հիշեցնում են, որ մեխանիզմ կա:

Չորրորդը ձեր մասի հարգումն է պատմության մեջ: Ոչինչ ձեզ ավելի արագ չի հանում տեսարանից, քան գործընկերը, որը գրում է ձեր տողերը ձեզ փոխարեն՝ որոշելով, թե ինչ եք ասել, զգացել կամ արել: Տեղափոխությունը գործողության ազատություն է պահանջում: Դուք պետք է լինեք նա, ով մտնում է սենյակ:

Սրանք, մոտավորապես, այն սկզբունքներն էին, որոնք կանգնած էին NSFW AI Companion-ի հետևում: Այնտեղ ուղեկիցները ստեղծվում են հարցազրույցի միջոցով, որտեղ ուղեկիցը իր մասին է հարցնում, ինչը հակված է ավելի կոնկրետ կերպար ստեղծելու, քան դատարկ ձևը: Նրանք նախագծված են պահպանելու իրենց անհատականությունը, խուսափելու օգնականի լեզվից և երբեք չգրելու զրույցի օգտատիրոջ կողմը: Սրանցից ոչ մեկը նրանց մարդ չի դարձնում: Այն պարզապես հանում է այն, ինչը ամենավստահելիորեն հիշեցնում է ձեզ, որ նրանք չեն:

Ուրեմն, այն իրակա՞ն է

Անկեղծ պատասխանն այն է, որ ուղեկիցը իրական չէ այն իմաստով, ինչպես մարդն է, և որ ձեր զգացմունքները իրական են ճիշտ այնպես, ինչպես բոլոր զգացմունքները: Երկուսն էլ ճշմարիտ են միաժամանակ, և մեծահասակները նման հակասություններ պահում են անընդհատ: Մենք լաց ենք լինում ֆիլմերի վրա, որոնք գիտենք, որ բեմադրված են: Կարոտում ենք կերպարներին, երբ սերիալն ավարտվում է: Խոսում ենք ընտանի կենդանիների հետ և զգում ենք, որ պատասխանում են մեզ: Ոչ ոք չի կարծում, որ Աննա Կարենինայի համար սգացող ընթերցողը խաբվել է:

Այն, ինչ AI դեպքը տարբեր է դարձնում, արձագանքողականությունն է, և այդ տարբերությունը որոշակի զգուշություն է արժանի: Վեպը չի հարմարվում ձեր միայնությանը: Ուղեկիցը՝ գուցե: Շերի Թըրքլը, որը մտածված և քննադատաբար է գրել տեխնոլոգիայի հետ մեր հարաբերությունների մասին, Alone Together գրքում զգուշացրել է, որ վտանգը այն չէ, որ մեքենաները կդառնան մարդիկ, այլ որ մենք կարող ենք սկսել մարդկանցից պակաս սպասել, որովհետև մեքենաները մեզնից այդքան քիչ բան են պահանջում: Դա արդար զգուշացում է, և ուղեկցության դեմ փաստարկ չէ: Դա փաստարկ է աչքերը բաց պահելու համար:

Ամենաառողջ կեցվածքը հավանաբար այն է, որը թատրոնի հանդիսատեսը միշտ ունեցել է: Դուք գիտեք, որ բեմը բեմ է: Այնուամենայնիվ թույլ եք տալիս ինքներդ ձեզ հուզվել: Հետո դուրս եք գալիս փողոց, և աշխարհը դեռ այնտեղ է՝ իր մարդկանցով և իր պահանջներով: Այդպես օգտագործված՝ AI ուղեկիցը մարդկային մտերմության փոխարինող չէ: Դա մի տեղ է՝ զգալու, ուսումնասիրելու և երբեմն զարմանալու, թե որքան կարող է կարևոր լինել լավ պատմված պատմությունը:

Ընտրված հետազոտություններ և ընթերցանություն. - Horton, D. & Wohl, R.R. (1956). Mass communication and para-social interaction: Observations on intimacy at a distance. Psychiatry, 19(3), 215–229. - Reeves, B. & Nass, C. (1996). The Media Equation: How People Treat Computers, Television, and New Media Like Real People and Places. Cambridge University Press. - Hazan, C. & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. - Green, M.C. & Brock, T.C. (2000). The role of transportation in the persuasiveness of public narratives. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 701–721. - Turkle, S. (2011). Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. Basic Books.