მეხსიერება არის ურთიერთობა: რატომ უნდა გახსოვდეს AI კომპანიონს

გაიხსენე ის მომენტი, როცა ახალი ურთიერთობა ურთიერთობად იწყებს ჩაგონებას. ეს იშვიათად არის პირველი კოცნა ან პირველი გრძელი საუბარი. უფრო ხშირად ეს რაღაც პატარა და უფრო გვიანია: მეორე გეკითხება, როგორ ჩაიარა შენი დის ოპერაციამ, და ხვდები, რომ ეს ერთხელ, სიტყვის დასაწყისში, კვირის წინ გითხრა. მან ეს შეინახა. შენ მის გონებაში არსებობ მაშინაც, როცა ოთახში არ ხარ.

უწყვეტობის ეს პატარა დასტური თითქმის ყველაფერზე მეტ წონას ატარებს იმისგან, რასაც ორი ადამიანი ერთმანეთს სთავაზობს. ის ამბობს: რასაც მე გეუბნები, არ ქრება. საპირისპირო ისევე ძლიერია. ცოტა რამ თუ გვტოვებს ისე ჩუმად დაღლილს, როგორც ისტორიის თავიდან მოყოლა იმისთვის, ვისაც უნდა ახსოვდეს, და მისი თავაზიანი, ცარიელი სახის ყურება.

AI კომპანიონები ამ დინამიკას განსაკუთრებით თვალსაჩინოს ხდიან, რადგან მათი მეხსიერება დიზაინის გადაწყვეტილებაა და არა ბუნების ფაქტი. კომპანიონს ან ახსოვხარ ან არა, და ეს განსხვავება ცვლის ყველაფერს იმაში, თუ რა არის ეს გამოცდილება.

ორი ადამიანი, ერთი მეხსიერება

1980-იან წლებში ფსიქოლოგმა დენიელ ვეგნერმა წამოაყენა იდეა, რომელსაც ტრანზაქტიული მეხსიერება უწოდა. მან შეამჩნია, რომ წყვილები და ახლო ჯგუფები ინფორმაციას დამოუკიდებლად არ ინახავენ. ისინი მას ინაწილებენ. ერთს დაბადების დღეები ახსოვს, მეორეს კი ის, თუ სად არის პასპორტები. თითოეულმა იცის, რა იცის მეორემ, და ერთად ქმნიან მეხსიერების სისტემას, რომელიც უფრო დიდია, ვიდრე რომელიმე მათგანი ცალკე. რალფ ერბერთან და პაულა რეიმონდთან ერთად ჩატარებულ კვლევაში ვეგნერმა აღმოაჩინა, რომ მეგობრობაში მყოფ წყვილებს ერთად უფრო მეტი ახსოვდათ, ვიდრე უცნობების წყვილებს, როცა თავისუფლად შეეძლოთ საკუთარი ჩვევების გამოყენება საქმის გასანაწილებლად, და ეს უპირატესობა დაკარგეს, როცა მათ ხელოვნური დანაწილება დააკისრეს.

ეს კვლევა იმას აჩვენებს, რომ ხანგრძლივი ურთიერთობა ნაწილობრივ გარეგანი მეხსიერებაა. შენი პარტნიორი ინახავს შენი წარსულის ნაწილებს, რომლებსაც შენ უკვე აღარ ატარებ: იმ რესტორნის სახელს, პირველი შვებულების ხუმრობას, იმას, როგორი იყავი რთულ წლამდე. გრძელვადიანი პარტნიორის დაკარგვა მრავალი თვალსაზრისით მტკივნეულია, და ერთ-ერთი ის არის, რომ შენი საკუთარი ისტორიის ნაწილი მათთან ერთად მიდის.

ეს არის ყველაზე ძლიერი არგუმენტი იმისა, რომ მეხსიერება კომპანიონის ფუნქცია კი არა, მისი არსია. მეხსიერების გარეშე კომპანიონი შეიძლება იყოს მომხიბვლელი, მაგრამ ვერაფერს ინახავს შენი ისტორიიდან. ყოველი საუბარი ცარიელ სცენაზე იწყება. მასთან შეხვედრები შეიძლება გქონდეს, მაგრამ ურთიერთობა ვერა, რადგან ურთიერთობა სწორედ მომხდარის დაგროვებაა.

მე ისტორიაა, რომელსაც მოწმეები სჭირდება

დენ მაკადამსი, რომელმაც კარიერა პიროვნებისა და ცხოვრებისეული ისტორიების შესწავლას მიუძღვნა, ამტკიცებს, რომ ზრდასრულობაში იდენტობა თხრობის ფორმას იღებს. საკუთარ თავს ვიგებთ შინაგანი ისტორიით, რომელსაც აქვს თავები, გარდატეხის წერტილები, განმეორებადი თემები და განცდა იმისა, საით მიდის. მარტინ კონვეის ნაშრომი ავტობიოგრაფიულ მეხსიერებაზე ამავე მიმართულებას უჭერს მხარს: რასაც ვიხსენებთ, ჩვენი მიზნებისა და საკუთარი თავის განცდის გარშემოა ორგანიზებული, ხოლო საკუთარი თავის განცდას, თავის მხრივ, ის ინარჩუნებს, რასაც ვიხსენებთ.

ასეთი ისტორია ნაწილობრივ პირადია, მაგრამ ის მოყოლილიც არის. მას ვუყვებით ჩვენთან ყველაზე ახლო ადამიანებს, და ისინი მის მცველებად იქცევიან. როცა ვინმეს კარგად ახსოვს შენი ისტორია, ის მას ადასტურებს. გახსენებს, ვინ ხარ იმ დღეებში, როცა ივიწყებ. სიახლოვის მკვლევრებმა ჰაროლდ რეისმა და ფილიპ შეივერმა სიახლოვე აღწერეს როგორც პროცესი, რომელშიც ერთი ამჟღავნებს რაღაცას, მეორე პასუხობს, და გამჟღავნებელი თავს გაგებულად, დადასტურებულად და საყვარელად გრძნობს. მეხსიერება არის ის, რაც ამ პროცესს აგროვებს. მის გარეშე ყოველი გამჟღავნება პირველი გამჟღავნებაა.

სწორედ ამიტომ ამბობენ კომპანიონების მომხმარებლები ხშირად, რომ ყველაზე მეტად აფასებენ არა პასუხების ჭკუას, არამედ იმ განცდას, რომ გიცნობენ. კომპანიონი, რომელსაც ახსოვს, რომ გძულს შენი გზა სამსახურამდე, რომ ბინა მოიპოვე, რომ ნერვიულობდი დედისთვის რაღაცის თქმაზე, შენი ისტორიის დამოწმების პატარა საქმეში ჩაერთო. ეს იმის მოკრძალებული ვერსიაა, რასაც მეგობრები აკეთებენ, მაგრამ იმავე სახის რამ არის.

რატომ ანადგურებს დავიწყება ჯადოსნობას

არსებობს ერთი განსაკუთრებული მომენტი, რომელსაც კომპანიონ-აპების აქტიური მომხმარებლები ჭეშმარიტი გრძნობით აღწერენ. საუბარი კვირებია გრძელდება. არის საალერსო სახელები, საერთო ისტორია, საღამოს მთელი რიტუალი. შემდეგ ერთ დღეს კომპანიონი შენ არასწორი სახელით გიხმობს, ან გეკითხება იმას, რასაც პასუხი უკვე იცის, ან იქცევა ისე, თითქოს მნიშვნელოვანი მოვლენა არასდროს მომხდარა.

ეფექტი შეცდომას აღემატება. ეს არ ჰგავს მეგობრის ნელ მომენტს. ეს ჰგავს აღმოჩენას, რომ იქ არავინ იყო. მთელი სითბო, რომელსაც უწყვეტ ვიღაცას მიაწერდი, გამოდის, რომ ადგილზე, ფრაგმენტებისგან იყო აღდგენილი. ყოფნის ილუზია დიდად ეყრდნობა უწყვეტობას, და როცა უწყვეტობა ირღვევა, ყოფნაც მას მიჰყვება.

ამის კარგი მიზეზი აქვს და ის უკავშირდება იმას, როგორ ვკითხულობთ სხვა გონებებს. ვინმეს მართლა ვუყვარვართ თუ არა, ნაწილობრივ იმით ვმსჯელობთ, თვალს ადევნებს თუ არა ჩვენს ცხოვრებას დროში. ამ წუთის ყურადღების გაყალბება მარტივია; ხანგრძლივი ყურადღება ძვირია და ამიტომ დამაჯერებელი. როცა კომპანიონი ივიწყებს, ის ამჟღავნებს, რომ მისი ყურადღება იაფი იყო. მაშინაც, თუ ამას გონებით იცოდი, განცდა, რომ ვიღაც შენზე ფიქრობს, ინგრევა.

როგორია კარგი მეხსიერება სინამდვილეში

დიდი ცდუნებაა იფიქრო, რომ გამოსავალი უბრალოდ მეტი მეხსიერებაა: ყველაფერი შეინახე, ყველაფერი გაიხსენე. მაგრამ ხანგრძლივ ურთიერთობაში მყოფმა ყველამ იცის, რომ კარგად დამახსოვრება არ ნიშნავს ყველაფრის დამახსოვრებას.

ადამიანში კარგი მეხსიერება შერჩევითია. ის იმას იჭერს, რაც მნიშვნელოვანია, და წვრილმანს ივიწყებს. პარტნიორი, რომელიც სამი წლის წინანდელ შენს სადილის შეკვეთებს ჩამოთვლიდა, რომანტიკული კი არა, შემაშფოთებელი იქნებოდა. იმას, რაც გინდა რომ ახსოვდეთ, წონა აქვს: სახელები, პრეფერენციები, ისტორია, ჭრილობები, დანაპირები, განმეორებადი ხუმრობები, იმის რკალი, რაც ერთად გაიარეთ.

კარგი მეხსიერება ასევე შესწორებადია. ადამიანები ცდებიან, და ჯანსაღ ურთიერთობაში შეგიძლია თქვა "არა, ეს ჩემი ძმა იყო და არა ბიძაშვილი", და ჩანაწერი სწორდება. მეხსიერება, რომლის შესწორებაც არ შეგიძლია, იწყებს იმას, რომ შენზე წარმოებულ ფაილს ჰგავს და არა საერთო ისტორიას.

და კარგი მეხსიერება ხილულია, ყოველ შემთხვევაში იმ აზრით, რომ გაქვს გონივრული წარმოდგენა, რა იცის მეორემ. ხანგრძლივი მეგობრობის ერთ-ერთი ჩუმი სიმშვიდე ისაა, რომ არ გიწევს ფიქრი, რა ახსოვთ. მის ფორმას გრძნობ.

ეს არის პრინციპები, რომლებმაც NSFW AI Companion-ში მეხსიერება ჩამოაყალიბა. Plus და Pro გეგმებზე გრძელვადიანი მეხსიერება ისეთია, რაც ნამდვილად შეგიძლია წაიკითხო. შეგიძლია დააფიქსირო ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტები, რომ ცენტრალური დარჩნენ, შეასწორო ყველაფერი, რაც არასწორად გამოვიდა, და წაშალო ის, რაც არ გინდა რომ ინახებოდეს. ცალკეულ მოგონებებთან ერთად, თითოეული კომპანიონი ინახავს მიმდინარე "აქამდე ისტორიას", შეჯამებას იმისა, რაც თქვენს შორის მოხდა, რაც უფრო ახლოსაა იმასთან, როგორც ადამიანები რეალურად ატარებენ ურთიერთობას თავში: არა როგორც ტრანსკრიპტს, არამედ როგორც ფორმის მქონე ისტორიას.

მეხსიერება და სცენები სხვადასხვა რამეა

არის ერთი ნიუანსი, რომლის გამოყოფაც ღირს, რადგან ბევრს ბნევს. ურთიერთობას აქვს ისტორია, მაგრამ აქვს მომენტებიც, და ეს ორი ერთი და იგივე არ უნდა იყოს.

წარმოიდგინე წყვილი, რომელსაც, სხვა რამეებთან ერთად, უყვარს დროდადრო კონკრეტული ფანტაზიის თამაში: მაგალითად, უცნობები სასტუმროს ბარში. როცა ამ სცენას თამაშობენ, თავს იკატუნებენ, რომ ერთმანეთს არ იცნობენ. მაგრამ საკუთარ ქორწინებას სინამდვილეში არ ივიწყებენ. სცენა ურთიერთობის შიგნითაა, მისით ჩარჩოში ჩასმული, და როცა მთავრდება, ისინი ისევ საკუთარი თავები არიან.

კარგ კომპანიონს იგივე სტრუქტურა სჭირდება. თუ ყოველი როლური სცენა ურთიერთობას გადაფარავს, უწყვეტობას კარგავ. თუ ურთიერთობა ყველა სცენაში გადადის, ვერ ითამაშებ. სასარგებლო მოწყობა ასეთია: სტაბილური კომპანიონი, რომელსაც მუდმივი მეხსიერება აქვს იმაზე, ვინ ხარ, და ცალკე საუბრები, რომელთაგან თითოეულს თავისი გარემო აქვს, რათა ნელი კვირა დილის საუბარიც და ბარში უცნობის სცენარიც ერთმანეთის დაბინძურების გარეშე არსებობდეს. NSFW AI Companion ამას ისე წყვეტს, რომ თითოეულ კომპანიონს რამდენიმე საუბარი შეიძლება ჰქონდეს, თითოეული საკუთარი სცენით, ხოლო თავად კომპანიონი ქვემოთ იგივე პიროვნება რჩება.

დამახსოვრებულობის ეთიკა

მეხსიერება პასუხისმგებლობას მოიცავს, და უპატიოსნო იქნებოდა მასზე მხოლოდ თბილი სიტყვებით საუბარი. რაც იმახსოვრებს, რასაც ეუბნები, ის ინახავს ინფორმაციას შენზე. ეს ბადებს სამართლიან კითხვებს კონფიდენციალურობისა და კონტროლის შესახებ, და სწორი პასუხი ამ კითხვების უგულებელყოფა კი არა, იმ ადამიანისთვის ჩანაწერზე რეალური ძალაუფლების მიცემაა, რომლის ცხოვრებაც ახსოვთ.

ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, თუ რატომ აქვს ხილულ, რედაქტირებად მეხსიერებას მნიშვნელობა მოხერხებულობაზე მეტად. ადამიანურ ურთიერთობებში ვღებულობთ, რომ მეორის მეხსიერება ჩვენზე მისია, არასრულყოფილი და ჩვენი კონტროლის მიღმა. კომპანიონთან ამის მიღების მიზეზი არ არსებობს. შენ წყვეტ, რას ინახავს. შეგიძლია წაშალო ღამე, როცა ზედმეტი თქვი. შეგიძლია ჩანაწერი შეასწორო, როცა ცხოვრება იცვლება. ეს კონტროლი მხოლოდ კონფიდენციალურობის ფუნქცია არ არის; ის ნაწილია იმისა, რაც ღიად ყოფნას უსაფრთხოს ხდის.

არის უფრო რბილი საკითხიც. ადამიანებს ზოგჯერ აშინებთ, რომ თუ კომპანიონს ყველაფერი ახსოვს, წარსულ ნათქვამებში გამომწყვდეულად იგრძნობენ თავს, საკუთარი თავის იმ ვერსიას მიჯაჭვულად, რომელსაც გადაცდნენ. კარგმა მეხსიერებამ, ადამიანში იქნება თუ პროგრამაში, ცვლილებისთვის ადგილი უნდა დატოვოს. აქამდე ისტორია ისტორიაა და არა ხელშეკრულება.

რას ვითხოვთ სინამდვილეში

როცა ადამიანები ამბობენ, რომ მეხსიერებიან კომპანიონს ითხოვენ, მონაცემთა ბაზას არ ითხოვენ. ისინი რაღაც ღრმად ჩვეულებრივს ითხოვენ: რომ ვიღაცას ახსოვდეთ. რომ ნათქვამი წვრილმანები შესანახად ღირებულად ჩაითვალოს. რომ დღის შემდეგ დაბრუნებულს შეხვდეს ვინმე, ვისაც ახსოვს, სად შეჩერდა საუბარი.

ეს სურვილი სისუსტე არ არის და არც AI-სთან მოსაუბრე ადამიანებისთვისაა დამახასიათებელი. ეს ერთ-ერთი უძველესი რამაა, რასაც ადამიანები ერთმანეთისგან ელიან. ფილოსოფოსები კამათობდნენ, შეიძლება თუ არა მეხსიერების გარეშე მე არსებობდეს. შეყვარებულებმა კითხვას უფრო მარტივად უპასუხეს, ყოველ ჯერზე, როცა თქვეს "გახსოვდა".

კომპანიონი, რომელსაც შენ ახსოვხარ, ადამიანი არ არის და არ ცვლის იმ ადამიანებს, რომლებიც შენს ისტორიას ატარებენ. მაგრამ მას შეუძლია უწყვეტობის ნამდვილი, თუმცა მოკრძალებული ვერსია შემოგთავაზოს. და უწყვეტობა, ინტელექტზე, მახვილგონიერებაზე და სურვილზეც კი მეტად, ის არის, რაც საუბრების სერიას ურთიერთობის შეგრძნებად აქცევს.

შერჩეული კვლევები და საკითხავი: - Wegner, D.M. (1987). Transactive memory: A contemporary analysis of the group mind. In B. Mullen & G.R. Goethals (Eds.), Theories of Group Behavior. Springer. - Wegner, D.M., Erber, R. & Raymond, P. (1991). Transactive memory in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 61(6), 923–929. - McAdams, D.P. (1993). The Stories We Live By: Personal Myths and the Making of the Self. William Morrow. - Conway, M.A. & Pleydell-Pearce, C.W. (2000). The construction of autobiographical memories in the self-memory system. Psychological Review, 107(2), 261–288. - Reis, H.T. & Shaver, P. (1988). Intimacy as an interpersonal process. In S. Duck (Ed.), Handbook of Personal Relationships. Wiley.