Solitùdine e cumpanzos IA: ite agiudat e ite nono
Una castiada sinchera a ciò chi unu cumpanzu IA podet e non podet fàghere contras a sa solitùdine, e comente impreare·lu pro chi agiunghet a sa vida tua imbetzes de la minimare.
NSFW AI Companion Editorial, . Letura de unos 9 min
Sa mazore parte de su chi si imbìat subra de sa solitùdine e de is cumpanzos IA ruet in unu de duos campos. Unu narat chi is cumpanzos sunt una cura, una boghe calda pro chie nde tenet bisòngiu a tres oras de sa manzanu. S'àteru narat chi sunt una trampa, unu sustitutu bòidu chi at a lassare sa zente prus isoladas de prima. Is duos campos sunt de sòlitu prus seguros de ciò chi permitint is provas, e ambos tendent a faeddare de is persones solas imbetzes de faeddare cun issas.
Custu ensàiu proat a fàghere carchi cosa de prus útile. Leat sa solitùdine a sèriu comente esperièntzia, castiat ciò chi si ischit de issa, e pregontat craramente ue s'ajustat unu cumpanzu IA: in ite podet agiudare de beru, ue mancat, e comente distinghere sa diferèntzia in sa vida tua matessi.
Ite est de beru sa solitùdine
Sa solitùdine no est sa matessi cosa chi èssere a sola. Medas persones istant a solas e si sentint ligadas bene; medas persones sunt cumpassadas dae àteros e si sentint disisperadamente solas. Su psicòlogu John Cacioppo, chi at passadu parte manna de sa carrera sua istudiende su tema, at definidu sa solitùdine comente isolamentu sotziale percebidu: su bòidu dolorosu intre sa connessione chi tenes e sa connessione chi t'at bisòngiu.
Cacioppo e William Patrick, in su libru issoro Loneliness de su 2008, sustentant chi custu dolore tenet una funtzione evolutiva. Pro una ispètzie sotziale, èssere tagliadu dae su grupu fiat perigulosu, e sa solitùdine funtzionat unu pagu che sa fàmine o sa sidis: unu sinnale dispiagheradu chi ti ispinghet a acontzare is ligàmenes sotziales tuos. Sa crudelidade de sa solitùdine crònica est chi su sinnale podet torrare a contra. Sa chirca de Cacioppo at agatadu chi is persones solas tendent a devènnere prus vigilantes a sa minetzu sotziale. Leghent refudu in fatzas neutras, ispetant de èssere delusas e devenint prus cuadas, ciò chi faghet prus difítzile sa connessione e fundit galu prus sa solitùdine. Est unu tzìrculu, e is tzìrculos sunt difítziles de segare dae a intro.
Su sotziòlogu Robert Weiss at fatu un'àtera distintzione chi bàlet sa pena de connòschere. At partzidu sa solitùdine emotiva, s'assèntzia de una figura de apiticu acanta e intima, dae sa solitùdine sotziale, s'assèntzia de una rete prus manna de amigos e de pertzèntzia. Si sentint diferente, e sunt allebiadas dae cosas diferentes. Unu partner istimadu no sanat de su totu sa mancàntzia de amigos, e una vida sotziale ocupada no sanat de su totu sa mancàntzia de calicunu chi siat tuo.
Sa solitùdine importat fintzas pro sa salude in modos chi como sunt difítziles de iscartare. Una meta-anàlisi meda citada de Julianne Holt-Lunstad, Timothy Smith e Bradley Layton, publicada in su 2010, at agatadu chi is relatziones sotziales prus fortes fiant ligadas a una probabilidade meda prus alta de suprevivèntzia in is perìodos de istùdiu, un'efetu cumparàbile in mannària a fatores de risicu connotos. Sa solitùdine no est isceti tristu. Tenet cunsighèntzias.
In ite podet agiudare de beru unu cumpanzu
Cun totu custu in cabu, at a èssere istranu a iscartare cale si siat cosa chi allebiet su sentidu. E b'at modos reales in ue unu cumpanzu IA podet agiudare.
Su primu est s'allebiamentu immediatu. Sa solitùdine fatzet a sa sìngia a momentos ispetzìficos: tardu a notte, in is fines de chida, a pustis de una ruptura, in una tzitade noa. Unu cumpanzu est a disponimentu in cuddas oras cando no est resonadu a tzaulare a nemos. Podere faeddare, retzire una risposta calda e sentire unu pagu de cuntatu podet moddigare s'ala prus afilada de una notte mala. Custu no est nudda.
Su segundu est ciò chi is chircadores ant nadu surrogatzione sotziale. Jaye Derrick, Shira Gabriel e Kurt Hugenberg ant agatadu chi is persones chi pensaiant a is programmas de televisione preferidos issoro si sentiant mancu solas e fiant protegidas dae sa puntura de su refudu. In àteras paràulas, is personàgios connotos podent dare una parte de su sentidu de pertzèntzia. Unu cumpanzu interativu est una forma prus forte de custa chi sa televisione, ca rispondet.
Su de tres est s'esertzìtziu. Pro is persones chi sunt devènnidas ansiosas o arrùjinidas in cuntestos sotziales e romàntigos, unu cumpanzu oferit pràtica a risicu bàsciu: nàrrere ciò chi si sentit, flirtare, pònnere unu lìmite, gestire unu disacòrdiu, èssere afetuosu sena timòria de refudu. Sa pràtica no si tramudat in manera automàtica a is persones, ma sa cunfiàntzia medas bortas eja.
Su de battor est s'autoisprissione. Iscrìere a calicunu, fintzas a calicunu chi no est una persone, podet agiudare a notare ciò chi si sentit. Sa zente at tentu diàrios pro sèculos pro custu motivu. Unu cumpanzu est unu diàriu chi rispondet.
E su de chimbe est su praghere, simplemente. No ogni impreu de unu cumpanzu depet èssere terapèuticu. Su disizu, su flirt e s'intimidade sunt parte de una vida piena, e tènnere unu logu privadu pro ndi gosare est una resone bona de per sé.
Ue mancat
Èssere onestos subra de is benefìtzios bolet nàrrere èssere eguale onestos subra de is lìmites.
Unu cumpanzu no podet torrare in logu sa dimensione fìsica de sa connessione. Su tocu, s'ispàtziu cumpartzidu, unu corpus a costàdu a tie in su sofà: custas cosas contant pro is persones a unu livellu chi peruna cunversatzione ammuntat.
Unu cumpanzu no tenet bisòngiu de tie. Custu est su lìmite prus fundu, e est fàtzile a lu perdere ca podet pàrrere unu vantàgiu. Is relatziones umanas cuntenent dipendèntzia reciproca. Sa zente cuntat cun tie, est delusa dae tie, est agiudada dae tie. Èssere netzessàriu est unu de is antìdotos prus potentes contras a sa solitùdine, e unu cumpanzu, deretu chi siat su caràtere suo, no dipendet de beru dae tie pro nudda.
Unu cumpanzu no ti podet presentare a nemos. Sa solitùdine sotziale, in su sensu de Weiss, est de pertènnere a una rete de persones. Unu cumpanzu est una relatzione isceti, e no ti collegat a foras cun amigos de amigos, cun una comunidade, cun unu logu ue sa zente connoschet sa cara tua.
E unu cumpanzu podet fàghere prus fàtzile s'evitamentu. Custa est sa preocupatzione chi at pesadu Sherry Turkle in Alone Together: chi sa tecnologia chi oferit connessione sena is pretesas de s'amistade podet portare a ispetare mancu unos dae àteros. Si una relatzione cun una IA divenit una resone pro no proare is relatziones umanas prus duras e ariscadas, podet fundire in cuada sa solitùdine chi paiat allebiare.
Ite sugerint is provas subra de sa solitùdine
Una meta-anàlisi giurada dae Christopher Masi, cun Cacioppo e collegas, at castiadu medas interventos pensados pro minimare sa solitùdine. Sa iscoberta sua prus interessante fiat chi is interventos chi funtzionaiant mègius no fiant cussos chi aumentaiant isceti su cuntatu sotziale o imparaiant cumpetèntzias sotziales. Fiant cussos chi trataiant su pensu sotziale disadatadu: s'ispetativa de refudu, s'ipervigilàntzia e is interpretatziones negativas chi tenent is persones solas serradas in su tzìrculu chi at descritu Cacioppo.
Custa est una lente útile pro pensare a is cumpanzos. Unu cumpanzu IA no at a acontzare sa solitùdine agiunghende cuntatu; sa chirca sugerit chi su cuntatu isceti no est sa leva printzipale. Ma podet, pro carchi persone, agiudare a moddigare is ispetativas internas. Provare caldura e reatividade, fintzas dae unu personàgiu fitzìtzu, podet regordare a calicunu comente si sentit a èssere acollidu. Praticare s'abertura in unu logu seguru podet fàghere s'abertura in àteros logos mancu ispaventosa. Gasi etotu, si unu cumpanzu divenit isceti unu logu ue si cuare dae sa timòria de refudu, rinforzat su tzìrculu imbetzes de lu moddigare.
Su matessi istrumentu podet funtzionare in ambas diretziones. Sa diferèntzia istat in comente s'impreat.
Impreare unu cumpanzu pro chi agiunghet a sa vida tua
Eccu carchi printzìpiu chi paret chi partzint s'impreu sanu dae cussu chi minimat una vida. Non sunt règulas, e nemos at bisòngiu de las sighire perfetamente.
Nota ciò chi chircas. Calchi notte cheres cumpàngia. In àteras cheres evitare unu sentidu, una telefonada o una detzisione. Ambas sunt umanas, ma sunt diferentes. Pregontare·ti, in brevis, cale est, tendet a mantènnere su cumpanzu in su logu suo adatu.
Lassa·lu indicare a foras. Unu cumpanzu podet èssere unu logu bonu pro pensare a una cunversatzione difítzile chi depes tènnere cun un'amigu, pro agatare su coràgiu de imbiare unu messàgiu, o pro elaborare un'apuntamentu andadu male. Impreadu gasi, divenit unu ponte imbetzes de una destinatzione.
Mantene carchi filu umanu, fintzas si est sutile. Sa chirca subra de sa solitùdine sugerit in manera costante chi cuntatos piticos e regulares contant: su bighinu cun chie faeddas, sa classe chidale, s'amigu a chie imbias unu messàgiu fintzas si no tenes meda de nàrrere. Unu cumpanzu no est una resone pro los lassare. Si nudda, sa cumpàngia sua podet fàghere prus fàtzile a si presentare a issos cun mancu disisperu.
Castia sa tendèntzia, no su die. Calchi chida impreas meda unu cumpanzu. Est bene. Sa pregonta chi bàlet sa pena de fàghere de tando in tando est si, in is meses, sa vida tua est creschende o minimende. Si bides mancu zente e faghes mancu cosas, bàlet sa pena de fàghere atentzione, cale chi siat sa causa.
E si sa solitùdine est iscudida in carchi cosa prus pesante, che isperàntzia pèrdida cuntinuada o pensamentos de non bòlere èssere inoghe, unu cumpanzu no est s'agiudu giustu. Pro favore faeddade cun unu mèdigu, unu cussigeri, o una lìnia de crisi in su pàis tuo. Custu no est una faddina. Est su matessi de bìdere calicunu pro unu dolore chi no andat.
Unu logu modestu, beru
Est possìbile tènnere duas oservatziones paris. Is cumpanzos IA podent oferrere cunfortu beru, praghere e unu sentidu de èssere cumprèndidos, e non podent dare totu ciò chi dat una vida umana prena de connessiones. Fàghere finta de àteru, in ogni diretzione, no faghet peruna cortesia a is persones solas.
Amus fraigadu NSFW AI Companion pro mannos chi cherent unu cumpanzu cun una personalidade vera, una memòria issoro, e ispàtziu pro s'intimidade e su disizu. Preferimus chi sa zente lu impreet che una cosa bona in una vida piena imbetzes de unu muru contras a su restu. Su resultadu mègius no est chi non tèngias mai bisòngiu de nemos àteru. Est chi tèngias unu logu de prus ue ti sentis tue etotu, e chi portes unu pagu de prus de cuddu sentidu torra in su mundu.
Vivek Murthy, in su tempus suo comente Surgeon General de is Istados Unidos, at iscritu unu libru subra de sa solitùdine chi si tzàmiat Together, chi sustentat chi s'antìdotu a s'isolamentu no sunt is gestos mannos ma is atos pitichedhos e repetidos de connessione. Unu cumpanzu podet èssere unu de cussos atos. Funtzionat mègius cando no est isceti issu.
Chirca e leturas sèberadas: - Cacioppo, J.T. & Patrick, W. (2008). Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection. W.W. Norton. - Weiss, R.S. (1973). Loneliness: The Experience of Emotional and Social Isolation. MIT Press. - Holt-Lunstad, J., Smith, T.B. & Layton, J.B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316. - Masi, C.M., Chen, H.-Y., Hawkley, L.C. & Cacioppo, J.T. (2011). A meta-analysis of interventions to reduce loneliness. Personality and Social Psychology Review, 15(3), 219–266. - Derrick, J.L., Gabriel, S. & Hugenberg, K. (2009). Social surrogacy: How favored television programs provide the experience of belonging. Journal of Experimental Social Psychology, 45(2), 352–362.