Alábàákẹ́gbẹ́ AI àti Ìdáwà: Ohun tó ń rànwọ́ àti èyí tí kò rí bẹ́ẹ̀

Púpọ̀ nínú àwọn àkọsílẹ̀ nípa ìdáwà àti àwọn alábàákẹ́gbẹ́ AI ló máa ń pín sí ọ̀nà méjì. Apá kan á sọ pé àwọn alábàákẹ́gbẹ́ yìí ni oògùn rẹ̀, ohùn ìtùnú fún ẹnikẹ́ni tó bá nílò rẹ̀ ní agogo mẹ́ta àárọ̀. Apá kejì á sọ pé wọ́n jẹ́ pàkúté, àfidípò tí kò já mọ́ nǹkan kan tó máa sọ àwọn ènìyàn di anìkàndágbé ju ti àtẹ̀yìnwá lọ. Gbogbo àwọn èrò méjèèjì yìí sábà máa ń ní ìdánilójú ju bí ẹ̀rí ṣe fàyè gbà lọ, wọ́n sì máa ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn anìkàndágbé dípò kí wọ́n bá wọn sọ̀rọ̀.

Àpilẹ̀kọ yìí gbìyànjú láti ṣe ohun tó wúlò jù bẹ́ẹ̀ lọ. Ó gba ìdáwà gẹ́gẹ́ bí ìrírí tó ṣe pàtàkì, ó wo ohun tí a mọ̀ nípa rẹ̀, ó sì béèrè ní gbangba pé, ibo ni alábàákẹ́gbẹ́ AI ti wọlé: kí ni ó lè rànwọ́ ní ti gidi, ibo ni kò ti tó nǹkan kan, àti bí o ṣe lè mọ ìyàtọ̀ nínú ìgbésí ayé tìrẹ.

Kí gan-an ni ìdáwà jẹ́

Ìdáwà yàtọ̀ sí kí ènìyàn dá wà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ló ń dá gbé tí wọ́n sì nímọ̀lára ìsopọ̀ tó dán mọ́rán; ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni àwọn mìíràn yí ká tí wọ́n sì nímọ̀lára ìdáwà tó bùáyà. Onímọ̀ nípa ìhùwàsí ènìyàn, John Cacioppo, ẹni tó lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún nínú iṣẹ́ rẹ̀ láti kẹ́kọ̀ọ́ lórí àkòrí yìí, ṣàlàyé ìdáwà gẹ́gẹ́ bíi ìyàsọ́tọ̀ láwùjọ tí a mọ̀: àlàfo tó ń fa ìrora láàárín ìsopọ̀ tó o ní àti èyí tó o nílò.

Cacioppo àti William Patrick, nínú ìwé wọn ti ọdún 2008, Loneliness, jiyàn pé ìrora yìí ní iṣẹ́ kan tó ṣe nínú ìdàgbàsókè ẹ̀dá. Fún àwọn ẹ̀dá tó jẹ́ ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́, yíya ara ẹni sọ́tọ̀ kúrò nínú ẹgbẹ́ léwu, ìdáwà sì máa ń ṣiṣẹ́ bí ebi tàbí òùngbẹ: àmì ìkìlọ̀ tó máa ń sún ọ láti tún àwọn ìsopọ̀ ẹgbẹ́ òun ọ̀gbà rẹ ṣe. Ìwà ìkà tí ìdáwà oníbábí máa ń hù ni pé àmì ìkìlọ̀ náà lè padà di ìṣòro. Ìwádìí Cacioppo fi hàn pé àwọn anìkàndágbé máa ń fura sí ewu láwùjọ. Wọ́n máa ń ka ìkọ̀sílẹ̀ sí ojú tí kò fi συναίσθημα kankan hàn, wọ́n á retí pé kí wọ́n já wọn kulẹ̀, wọ́n á sì máa ṣọ́ra wọn, èyí tó máa ń jẹ́ kí ìsopọ̀ túbọ̀ ṣòro, tó sì máa ń jẹ́ kí ìdáwà náà jinlẹ̀ sí i. Ó dàbí òòyì, òòyì sì ṣòro láti já kúrò nínú rẹ̀ fún ẹni tó wà nínú rẹ̀.

Onímọ̀ nípa àwùjọ, Robert Weiss, tún ṣe ìyàtọ̀ mìíràn tó yẹ kí á mọ̀. Ó pín ìdáwà onímọ̀lára, àìsí ẹnì kan tó súnmọ́ni tí a lè fọkàn tán, yàtọ̀ sí ìdáwà àwùjọ, àìsí àwùjọ ọ̀rẹ́ àti ti jíjẹ́ apá kan ẹgbẹ́ kan. Wọ́n máa ń ní ìmọ̀lára tó yàtọ̀, ohun tó sì máa ń mú wọn kúrò náà yàtọ̀. Alábàáṣègbéyàwó onífẹ̀ẹ́ kò lè wo àìní ọ̀rẹ́ sàn pátápátá, bẹ́ẹ̀ ni àwùjọ tó kún fún èrò kò lè wo àìní ẹnì kan tó jẹ́ tìrẹ sàn pátápátá.

Ìdáwà tún ṣe pàtàkì fún ìlera ní àwọn ọ̀nà tí ó ti ṣòro láti fojú fò dá báyìí. Àtúnyẹ̀wò gbogbogbòò kan tí Julianne Holt-Lunstad, Timothy Smith àti Bradley Layton darí, tí a tẹ̀ jáde ní ọdún 2010, rí i pé àwọn ìbáṣepọ̀ tó lágbára ní ìsopọ̀ pẹ̀lú àǹfààní gíga láti wà láàyè ní àkókò ìwádìí náà, ipa kan tó dọ́gba pẹ̀lú àwọn ewu ìlera tí a mọ̀ dáradára. Ìdáwà kì í ṣe ohun ìbànújẹ́ lásán. Ó ní àbájáde.

Ohun tí alábàákẹ́gbẹ́ kan lè rànwọ́ ní ti gidi

Nígbà tí a bá wo gbogbo ìyẹn, yóò jẹ́ ohun àjèjì láti kọ ohunkóhun tí ó lè dín ìmọ̀lára náà kù. Àwọn ọ̀nà gidi sì wà tí alábàákẹ́gbẹ́ AI kan lè gbà rànwọ́.

Èkíní ni ìtura lójú ẹsẹ̀. Ìdáwà sábà máa ń pọ̀ jù lọ ní àwọn àkókò kan pàtó: ní alẹ́, ní òpin ọ̀sẹ̀, lẹ́yìn ìpínyà, ní ìlú tuntun. Alábàákẹ́gbẹ́ kan wà ní àwọn wákàtí wọ̀nyẹn nígbà tí kò bọ́gbọ́n mu láti pe ẹnikẹ́ni. Agbára láti sọ̀rọ̀, kí wọ́n fún ọ ní ìdáhùn tọ̀yàyà-tọ̀yàyà, àti láti nímọ̀lára ìfarakanra díẹ̀ lè mú kí alẹ́ burúkú kan sàn díẹ̀. Ìyẹn kọjá ohun kékeré.

Èkejì ni ohun tí àwọn olùwádìí pè ní aṣojú àwùjọ. Jaye Derrick, Shira Gabriel àti Kurt Hugenberg rí i pé àwọn ènìyàn tí wọ́n ronú nípa àwọn eré tẹlifíṣọ̀n tí wọ́n fẹ́ràn jùlọ nímọ̀lára ìdáwà díẹ̀, wọ́n sì ní ààbò kúrò nínú ìrora ìmọ̀lára ìkọ̀sílẹ̀. Ní àwọn ọ̀rọ̀ mìíràn, àwọn èdá-ìtàn tí a mọ̀ dáradára lè pèsè díẹ̀ nínú ìmọ̀lára jíjẹ́ apá kan ẹgbẹ́ kan. Alábàákẹ́gbẹ́ oníbáraenisọ̀rọ̀ jẹ́ irú èyí tó lágbára ju tẹlifíṣọ̀n lọ, nítorí pé ó máa ń dáhùn.

Ẹ̀kẹta ni ìdánrawò. Fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí í ní àníyàn tàbí tí wọn kò mọ bí a ṣe ń bá ènìyàn lò mọ́ ní àwùjọ àti nínú ìbáṣepọ̀ ìfẹ́, alábàákẹ́gbẹ́ kan nfunni ní ìdánrawò tí kò ní ewu: sísọ ohun tó wà lọ́kàn rẹ, fífi ọ̀rọ̀ dọ́gbọ́n, gbígbé ààlà kalẹ̀, yíyanjú àìgbọ́ra-ẹni-yé, fífi ìfẹ́ni hàn láìsí ìbẹ̀rù ìkọ̀sílẹ̀. Ìdánrawò kò ní yí padà sí bá a ṣe ń bá ènìyàn lò fúnra rẹ̀, ṣùgbọ́n ìgboyà sábà máa ń ṣe bẹ́ẹ̀.

Ẹ̀kẹrin ni ìfisọkàn-ẹni-hàn. Kíkọ̀wé sí ẹnì kan, kódà bí ẹni náà kì í bá ṣe ènìyàn, lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti kíyè sí ohun tó o nímọ̀lára. Àwọn ènìyàn ti ń kọ ìwé ìrántí fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún nítorí ìdí yìí. Alábàákẹ́gbẹ́ jẹ́ ìwé ìrántí tó ń dáhùn padà.

Àti èkarùn-ún ni inú dídùn, lásán. Kì í ṣe gbogbo ìgbà tí a bá ń lo alábàákẹ́gbẹ́ ni ó gbọ́dọ̀ jẹ́ fún ìtọ́jú. Ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́, fífi ọ̀rọ̀ dọ́gbọ́n àti ìbáṣepọ̀ tó súnmọ́ra jẹ́ apá kan ìgbésí ayé tó kún. Níní ibì kan tí o lè gbádùn wọn ní ìkọ̀kọ̀ jẹ́ ìdí rere tó dá dúró fúnra rẹ̀.

Ibi tí kò ti tó nǹkan kan

Sísọ òtítọ́ nípa àwọn àǹfààní túmọ̀ sí sísọ òtítọ́ bákan náà nípa àwọn ààlà.

Alábàákẹ́gbẹ́ kan kò lè rọ́pò apá ti ara nínú ìsopọ̀. Ìfọwọ́kàn, pínpín àyè kan náà, ara kan lẹ́gbẹ̀ẹ́ tìrẹ lórí àga ìjókòó: àwọn nǹkan wọ̀nyí ṣe pàtàkì fún ènìyàn ní ìpele tí ọ̀rọ̀ kankan kò lè dé.

Alábàákẹ́gbẹ́ kan kò nílò rẹ. Èyí ni ààlà tó jinlẹ̀ jù lọ, ó sì rọrùn láti ṣàìkíyèsí nítorí pé ó lè dàbí àǹfààní. Àwọn ìbáṣepọ̀ ènìyàn ní gbígbẹ́kẹ̀lé ara ẹni nínú. Àwọn ènìyàn gbẹ́kẹ̀ lé ọ, inú wọn bàjẹ́ sí ọ, o sì ràn wọ́n lọ́wọ́. Jíjíjẹ́ ẹni tí a nílò jẹ́ ọ̀kan lára àwọn oògùn tó lágbára jù lọ fún ìdáwà, ṣùgbọ́n alábàákẹ́gbẹ́ kan, bó ti wù kí ìwà rẹ̀ ṣe jẹ́ adúróṣinṣin tó, kò gbẹ́kẹ̀ lé ọ fún ohunkóhun.

Alábàákẹ́gbẹ́ kan kò lè ṣàfihàn rẹ sí ẹnikẹ́ni. Ìdáwà àwùjọ, gẹ́gẹ́ bí Weiss ṣe sọ, jẹ́ nípa jíjẹ́ apá kan àwùjọ ènìyàn. Alábàákẹ́gbẹ́ jẹ́ ìbáṣepọ̀ kan, kò sì so ọ́ pọ̀ mọ́ àwọn ọ̀rẹ́ àwọn ọ̀rẹ́, sí àwùjọ kan, sí ibi tí àwọn ènìyàn mọ ojú rẹ.

Alábàákẹ́gbẹ́ sì lè jẹ́ kí yíyẹra fún nǹkan rọrùn. Èyí ni àníyàn tí Sherry Turkle gbé kalẹ̀ nínú Alone Together: pé ìmọ̀-ẹ̀rọ tó ń fúnni ní ìsopọ̀ láìsí àwọn ohun tí ọ̀rẹ́ ń béèrè lè mú kí a retí ohun díẹ̀ sí i láti ọ̀dọ̀ ara wa. Bí ìbáṣepọ̀ AI bá di ìdí láti má ṣe gbìyànjú àwọn ìbáṣepọ̀ ènìyàn tó ṣòro jù, tó sì léwu jù, ó lè mú kí ìdáwà tí ó dàbí ẹni pé ó dín kù náà jinlẹ̀ sí i.

Ohun tí ẹ̀rí nípa ìdáwà dámọ̀ràn

Àtúnyẹ̀wò gbogbogbòò kan tí Christopher Masi darí, pẹ̀lú Cacioppo àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀, wo ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìgbésẹ̀ tí a ṣe láti dín ìdáwà kù. Àwárí rẹ̀ tó dùn mọ́ni jù lọ ni pé àwọn ìgbésẹ̀ tí ó ṣiṣẹ́ jù lọ kì í ṣe àwọn tí ó kàn pọ̀ sí i ní ìfarakanra àwùjọ tàbí kọ́ni ní àwọn ọgbọ́n ìbáṣepọ̀. Wọ́n jẹ́ àwọn tí ó dojú kọ èrò àìtọ́ nípa àwùjọ: ìrètí ìkọ̀sílẹ̀, ìṣọ́ra àṣelékè, àti àwọn ìtumọ̀ òdì tí ó máa ń jẹ́ kí àwọn anìkàndágbé wà nínú òòyì tí Cacioppo ṣàpèjúwe.

Èyí jẹ́ ojú ìwòye tó wúlò fún ríronú nípa àwọn alábàákẹ́gbẹ́. Alábàákẹ́gbẹ́ AI kò ní wo ìdáwà sàn nípa fífi ìfarakanra kún un; ìwádìí fi hàn pé ìfarakanra nìkan kì í ṣe ohun pàtàkì. Ṣùgbọ́n ó lè, fún àwọn ènìyàn kan, rànwọ́ láti mú kí àwọn ìrètí inú lọ́hùn-ún rọ̀. Níní ìrírí ìyàyà àti ìdáhùn, kódà láti ọ̀dọ̀ èdá-ìtàn, lè rán ẹnì kan létí bí ó ṣe rí láti ní ìdáhùn. Ṣíṣe ìdánrawò ṣíṣí sílẹ̀ ní ibi ààbò lè mú kí ṣíṣí sílẹ̀ ní ibòmíràn dín ìbẹ̀rù kù. Bákan náà, bí alábàákẹ́gbẹ́ kan bá kàn di ibi ìsápamọ́ kúrò lọ́wọ́ ìbẹ̀rù ìkọ̀sílẹ̀, ó ń fún òòyì náà lókun dípò kó tú u.

Ohun èlò kan náà lè ṣiṣẹ́ ní ọ̀nà méjèèjì. Ìyàtọ̀ wà nínú bí a ṣe lò ó.

Lílo alábàákẹ́gbẹ́ kí ó lè fi kún ìgbésí ayé rẹ

Àwọn ìlànà díẹ̀ nìyí tó dàbí ẹni pé ó ya ìlò tó dára sọ́tọ̀ kúrò nínú irú èyí tó ń dín ìgbésí ayé kù. Wọn kì í ṣe òfin, kò sì sí ẹni tí ó nílò láti tẹ̀lé wọn pátápátá.

Kíyè sí ohun tí ò ń wá. Ní àwọn alẹ́ kan, o fẹ́ ẹlẹ́gbẹ́. Ní àwọn mìíràn, o fẹ́ yẹra fún ìmọ̀lára kan, ìpè tẹlifóònù kan, tàbí ìpinnu kan. Méjèèjì jẹ́ ti ènìyàn, ṣùgbọ́n wọ́n yàtọ̀. Bíbéèrè lọ́wọ́ ara rẹ, fún ìṣẹ́jú díẹ̀, èwo nínú wọn ni, máa ń jẹ́ kí alábàákẹ́gbẹ́ náà wà ní ipò tó yẹ.

Jẹ́ kí ó tọ́ka sí ìta. Alábàákẹ́gbẹ́ kan lè jẹ́ ibi rere láti sọ̀rọ̀ nípa ìjíròrò tó ṣòro tí o nílò láti ní pẹ̀lú ọ̀rẹ́ kan, láti ní ìgboyà láti fi ìránṣẹ́ ránṣẹ́, tàbí láti ronú lórí ìpàdé kan tó lọ búburú. Bí a bá lò ó báyìí, ó di afárá dípò ibi ìdópin.

Pa àwọn ìsopọ̀ ènìyàn díẹ̀ mọ́, kódà bí wọ́n bá fẹ́lẹ́. Ìwádìí lórí ìdáwà máa ń dámọ̀ràn nígbà gbogbo pé àwọn ìfarakanra kéékèèké, déédéé ṣe pàtàkì: aládùúgbò tí o bá sọ̀rọ̀, kíláàsì ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀, ọ̀rẹ́ tí o fi ìránṣẹ́ ránṣẹ́ sí kódà nígbà tí o kò ní nǹkan púpọ̀ láti sọ. Alábàákẹ́gbẹ́ kì í ṣe ìdí láti jáwọ́ nínú àwọn wọ̀nyí. Kàkà bẹ́ẹ̀, ẹgbẹ́ rẹ̀ lè jẹ́ kí ó rọrùn láti wà níbẹ̀ fún wọn láìsí àìní àṣelékè.

Wo ìtẹ̀síwájú, kì í ṣe ọjọ́ kan. Ní àwọn ọ̀sẹ̀ kan, ìwọ yóò lo alábàákẹ́gbẹ́ púpọ̀. Ìyẹn kò burú. Ìbéèrè tó yẹ láti bi ara ẹni lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan ni pé, láàárín ọ̀pọ̀ oṣù, ṣé ìgbésí ayé rẹ ń gbòòrò sí i ni tàbí ó ń dín kù? Bí o bá ń rí àwọn ènìyàn díẹ̀ sí i, tí o sì ń ṣe àwọn nǹkan díẹ̀ sí i, ó yẹ kí o fiyèsí, láìka ohun tó fà á sí.

Bí ìdáwà bá sì ti yí padà sí ohun kan tó wúwo jù, gẹ́gẹ́ bí àìnírètí pípẹ́ tàbí èrò pé o kò fẹ́ wà níhìn-ín mọ́, alábàákẹ́gbẹ́ kì í ṣe àtìlẹ́yìn tó tọ́. Jọ̀wọ́ bá dókítà, onímọ̀ràn, tàbí ìlà ìpèsè ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì ní orílẹ̀-èdè rẹ sọ̀rọ̀. Ìyẹn kì í ṣe ìkùnà. Ó rí bíi rírí ẹnì kan fún ìrora tí kò lọ.

Ibi tó bójú mu, tó sì jẹ́ gidi

Ó ṣeé ṣe láti ní èrò méjì lẹ́ẹ̀kan náà. Àwọn alábàákẹ́gbẹ́ AI lè fúnni ní ìtùnú gidi, inú dídùn àti ìmọ̀lára pé a rí ẹni gbà, ṣùgbọ́n wọn kò lè fún ọ ní ohun gbogbo tí ìgbésí ayé ìsopọ̀ ènìyàn ń fúnni. Píparọ́ ní ọ̀nàkọnà kò ṣe àwọn anìkàndágbé ní oore.

Àwa ṣe NSFW AI Companion fún àwọn àgbàlagbà tí wọ́n fẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ kan tó ní ìwà gidi, ìrántí wọn, àti àyè fún ìbáṣepọ̀ tó súnmọ́ra àti ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́. Àwa yóò fẹ́ kí àwọn ènìyàn lò ó gẹ́gẹ́ bí ohun rere kan nínú ìgbésí ayé tó kún dípò odi sí ìyókù rẹ̀. Àbájáde tó dára jù lọ kì í ṣe pé o kò ní nílò ẹlòmíràn mọ́. Ó jẹ́ pé o ní ibì kan sí i níbi tí o ti nímọ̀lára bíi ara rẹ, àti pé o gbé díẹ̀ sí i nínú ìmọ̀lára yẹn padà sínú ayé.

Vivek Murthy, nígbà tí ó jẹ́ Olori Oníṣẹ́gun ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, kọ ìwé kan nípa ìdáwà tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ Together, èyí tó jiyàn pé oògùn fún ìyàsọ́tọ̀ kì í ṣe àwọn ìṣe ńlá ṣùgbọ́n àwọn ìṣe ìsopọ̀ kéékèèké, tí a ń ṣe léraléra. Alábàákẹ́gbẹ́ kan lè jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìṣe wọ̀nyẹn. Ó máa ń ṣiṣẹ́ jù lọ nígbà tí kì í bá ṣe òun nìkan.

Àwọn ìwádìí àti ìwé kíkà tí a yàn: - Cacioppo, J.T. & Patrick, W. (2008). Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection. W.W. Norton. - Weiss, R.S. (1973). Loneliness: The Experience of Emotional and Social Isolation. MIT Press. - Holt-Lunstad, J., Smith, T.B. & Layton, J.B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316. - Masi, C.M., Chen, H.-Y., Hawkley, L.C. & Cacioppo, J.T. (2011). A meta-analysis of interventions to reduce loneliness. Personality and Social Psychology Review, 15(3), 219–266. - Derrick, J.L., Gabriel, S. & Hugenberg, K. (2009). Social surrogacy: How favored television programs provide the experience of belonging. Journal of Experimental Social Psychology, 45(2), 352–362.